Güzellik işe yarar!
Güzeli tercih etmek ayrımcılığa girer mi?
Adil değil ama gerçek. İşi onlar kapıyor, yüksek maaşı onlar alıyor, terfilerde onlar öncelikli oluyor.
Daha güzel ve çekici insanların kariyer yolları daha açıktır. DiÄŸerlerinden daha fazla maaÅŸ alırlar. Daha kolay terfi ederler. Peki neden? Güzellik, kariyerde avantaj mıdır? Yani güzel/yakışıklı kiÅŸilerin, (ortalama görünüşe sahip kiÅŸilere oranla) daha avantajlı durumda oldukları söylenebilir mi? Ä°ÅŸe alımlarda tercih edilen, daha kolay terfi eden, daha fazla maaÅŸ hak ettiÄŸi düşünülen kiÅŸiler onlar mı olur hep?Â
Â
Peki durumun muhtemel dezavantajları neler olabilir? Fiziğiyle dikkat çekiyor olmanın, yanında getirdiği bedeller de var mıdır? Kadın ve erkekler açısından durum farklı mıdır?
GüzelliÄŸin kariyer için bir avantaj olup olmadığı sorusundan baÅŸlayalım. Yanıtın olumluluk derecesini belirleyecek etkenlerin birincisi, iÅŸin niteliÄŸi. Yani fiziksel görünüşün bir numaralı yetkinlik olarak kabul edildiÄŸi meslekler için (modellik, oyunculuk gibi) yanıt “kesinlikle evet”. Bu konuda kimse tartışmaya bile gerek duymuyor. Ancak soru iÅŸ dünyasının takım elbise giyenler tarafına yöneltildiÄŸinde, tereddütler olabiliyor. “DiÄŸer tüm özellikleri aynı iki adaydan, güzel olanı tercih etmek profesyonelce midir, yoksa ayrımcılığa mı girer” gibi sorular yüzünden. Ãœzerinde tartışılabilir bir konu ancak burada da tercih güzelden yana.
Â
BELÄ°RTÄ°LER ANASINIFINDA OKURKEN BAÅžLIYOR
Fiziksel olarak ortalamanın üzerinde olan kiÅŸiler, bu durumun nimetlerinden faydalanmaya hayata atıldıkları ilk yıllarda, daha anasınıfındayken baÅŸlıyor. Öğretmen içgüdüsel olarak sınıftaki güzel çocuklara daha fazla odaklanıyor. GüzelliÄŸi (ÅŸuuraltında) zeka ve iyilikle iliÅŸkilendirdiÄŸi için onlara daha çok söz veriyor. Bu durum çocuÄŸu ilerleyen yıllarda da etkilemeye devam ediyor. Fransa’daki Halde adlı Ayrımcılık Gözlem Evi’nin Direktörü Jean-Francois Amadieu’ya göre fiziksel çekicilik, bir öğrencinin akademik performansında yüzde 20 ile 40 arasında deÄŸiÅŸime neden oluyor. Amadieu, “Sözlü not, tahmin ettiÄŸimizden çok daha yaygın ve etkili” diyor. ABD’de iyi görünmenin bir yıl ve yarım diplomaya eÅŸit olduÄŸunun tahmin edildiÄŸini de belirtiyor.
KiÅŸi yetiÅŸkin hale gelip iÅŸ pazarına atıldığında da güzelliÄŸinin avantajlarını yaÅŸamaya devam ediyor. Hatta iÅŸ görüşmesinin öncesinden baÅŸlayarak, yani CV’ye eklenen fotoÄŸrafla. Bu etkiyi somutlaÅŸtıran araÅŸtırmalar dahi var. Harvardlı iki ekonomist, Markus Mobius ve Tanya Rosenblat, öğrencileri iÅŸverenler ve adaylar olmak üzere ikiye ayırdıkları bir deney yapmışlar. Ä°ÅŸ tanımı problemlere çözüm bulmak olarak tanımlayıp, baÅŸvuran adaylara CV doldurtup, onlara çözmeleri için birer problem vermiÅŸler. Bazı iÅŸverenlerin adayların sadece özgeçmiÅŸlerini, diÄŸerlerin CV ve fotoÄŸraflarını, baÅŸka bir grubun ise CV’lerini görüp telefon mülakatı yapmalarını saÄŸlamışlar. Son grup ise hem CV’yi incelemiÅŸ, hem de telefonla ve yüz yüze görüşme yapmış. Sonuçta, güzel adayların problem çözmede diÄŸerlerinden daha baÅŸarılı olmadıkları görülmüş. Ancak iÅŸ baÅŸvurularının kabul edilmesinde bu sonuç deÄŸil, fotoÄŸrafları ve yüz yüze mülakatlar etkili olmuÅŸ. Güzel ve çekici olanlar daha yüksek maaÅŸlarla iÅŸe girmeyi baÅŸarmışlar. Ve bu ayrımcılığı sadece erkek iÅŸverenler deÄŸil, kadınlar da yapmış. Argo söylemeye izin varsa “yavruları” iÅŸe alanların sadece erkekler olmadığı ortaya çıkmış.
Â
MAAŞA YANSIMASI YÜZDE 25’İ BULUYOR
Bir de iÅŸin kazanç tarafı var. PricewaterhouseCoopers Kıdemli Ä°K Müdürü Murat DemiroÄŸlu araÅŸtırmaların, güzel insanların kazançlarının, aynı iÅŸi yapan denklerine göre yüzde 25’e kadar farklılaÅŸabildiÄŸini gösterdiÄŸini söylüyor. Aslında bu konuda epey farklı rakamlar öne süren araÅŸtırmalar var. ÖrneÄŸin Federal Reserve Bank of St. Louis’in 2005’te yaptığı araÅŸtırmaya göre iyi görünümlü, zayıf, uzun boylu insanlar normal denklerine göre yaklaşık yüzde 5 daha fazla kazanıyor. Ortalamanın altında fiziksel özelliklere sahip kiÅŸiler ise diÄŸerlerine göre saatte yüzde 9 daha az kazanıyor. BaÅŸka bir araÅŸtırmada, vücut kitle endeksine göre obez olan kadınların, normal ölçülere sahip kadınlara göre yüzde 17 daha az kazandıklarını bulunmuÅŸ. DiÄŸer bir veri de erkeklerin boyuyla ilgili: Beyaz erkekler için, ulusal ortalamanın üstüne çıkan her inç (2,54 cm), yüzde 1.8’lik artış anlamına geliyor. Davranış Bilimleri Enstitüsü’nden Uzman Psikolog Eda Arduman, ABD’de yenidoÄŸan bebekler üzerinde yapılan bir araÅŸtırmanın, bebeklerin simetrik suratlara daha rahat odaklarını gösterdiÄŸini söylüyor. “Ä°nsan henüz sosyalleÅŸme ve kültürel deÄŸerlerin oluÅŸmadan güzelliÄŸe yöneliyor. Ä°ÅŸyerinde de görüntüleri memnun edici olan insanları tercih edebiliyorlar.”
Oysa gerçekte fiziksel çekicilik zekayı, yönetim becerilerini ve akıl saÄŸlığını olumlu etkilemiyor. Psikiyatr Prof. Dr. Bengi Semerci, “Bunların hepsi toplumsal atıflar” diyor: “Bu atıflar arasında doÄŸru olan tek bir tane var, o da fiziksel çekiciliÄŸi olan insanların sosyal yeterliliklerinin daha fazla olduÄŸu. Bu insanlar daha özgüvenli, daha sosyal olabiliyorlar. Bu da onlara özellikle satış pozisyonlarında ÅŸans kazandırıyor. Buna psikolojide “kendini gerçekleÅŸtirme kehaneti” deniliyor. Yani toplumun saÄŸladığı kalıplar sosyal güveni artırıyor ve kiÅŸiye atfedilen özellik oluÅŸuyor.”
Â
AYRIMCILIK MI YOKSA PROFESYONELCE MÄ°
Konunun ayrımcılıkla ilgili kısmına yani “DiÄŸer tüm özellikleri aynı iki adaydan, güzel olanı tercih etmek profesyonelce midir, yoksa ayrımcılığa mı girer” sorusuna dönersek. Texas Ãœniversitesi’nden Dr. Hamermesh, güzeli tercih etmenin tamamen meÅŸru bir iÅŸ stratejisi olduÄŸunu söylüyor. Bu savı destekleyen bir veriye de ulaÅŸmış: Güzel iÅŸverenler, daha az güzel olanlara oranla çalışanlarına daha fazla gelir saÄŸlıyor. Satış gibi, insanlarla iletiÅŸimin ÅŸart olduÄŸu meslekler söz konusu olduÄŸunda güzeli tercih etmek normal görülüyor. Fransa’daki Halde adlı Ayrımcılık Gözlem Evi’nin Direktörü Jean-Francois Amadieu, güzellik ayrımcılığının neden fazla gündeme gelmediÄŸini şöyle açıklıyor: “Fiziksel görünüm, azınlıklar veya profesyonel yaÅŸamda kadın-erkek eÅŸitliÄŸinden daha az politik bir konu. Hiçbir lobi bu konunun savunuculuÄŸunu yapmıyor. Çirkin görünümlü insanların bir birliÄŸi yok. Fiziksel görünüme dayalı ayrımcılık objektif kriterlerle analiz edilemediÄŸi için, bu mücadele hukuka yansıyabilir görünmüyor. Ancak bu, bu tip ayrımcılıklara odaklanmamak için bir neden deÄŸil.”
Prof. Dr. Bengi Semerci, “Fiziksel çekiciliÄŸin ortalamanın altında olması kiÅŸiyi hırslandırır mı ya da güzel olan daha mı az çalışır?” sorusuna ÅŸu yanıtı veriyor: “ÇocuÄŸa küçüklüğünden beri fiziksel özellikleri nedeniyle kazanç saÄŸlanır, fiziksel özellikleri ön plana çıkarılırsa kiÅŸi de ilgi çeken ve kazandıran özelliÄŸi ile daha çok uÄŸraşır, yatırımını ona yapar. Böylece diÄŸer özelliklerini ve yeteneklerini geliÅŸtirme ÅŸansını kaybeder. Fiziksel olarak iyi olsa bile buna vurgu yapılmaz, bu kazanç için yeterli bulunmazsa çocuk diÄŸer özelliklerini de geliÅŸtirir. Fiziksel özelliÄŸi artı olarak kalır. Fiziksel görünüm avantajı olmayan çocuk ise sahip olduÄŸu yetenekelerinin hepsini kullanmaya çalışacaktır. Ama benzer ÅŸekilde onunda herhangi bir özelliÄŸi öne çıkarılırsa ya da yetenekleri desteklemezse sonuç aynı olur. Yani bu durum direkt yetiÅŸtirme tarzı ve sosyal çevrenin tutumuna baÄŸlıdır.”
Â
Güzel görünmek için bazı tavsiyeler
Catherine Kaputa’nın “U R A Brand, How Smart People Brand Themselves for Business Success” adlı, 2007’de Ben Franklin en iyi kariyer kitabı ödülünü alan kitabında, güzel görünmek için ÅŸu tavsiyelerde bulunuluyor:
Kendinizi paketleyin
Marka yöneticileri paketlemeye büyük önem veriyor. Görsel izlenimler güçlü olduğundan, sizin de önem vermeniz gerekir. Saniyeler içinde mimleniyoruz: İyi-kötü, işe al-alma, başarılı-başarısız. Her şey birkaç saniye içinde olup bitiyor ve bir anlık görsel izlenime dayanıyor: Nasıl göründüğünüz ve kıyafetlerinize. Tabii ki, kıyafetler işinizi daha iyi yapmanızı sağlamaz, ancak işe nasıl hakim olduğunuz konusunda izlenim verir. Kıyafetleri okumak kolaydır ve kim olduğunuz konusunda mesaj vermek için kullanabileceğiniz en önemli araçtır.
Sıradışı veya farklı bir özelliğinizi vurgulayın
Bugün, ilginç görünen insanlar çekiciler. Ayrıca, herkes gibi görünmek istemezsiniz. Siz orijinalsiniz ve kendinize özgü bir havanız olmasını istersiniz. Farklı görünmek, güçlü ve çekici bir imaj oluşturmada çok etkili olabilir. Barbra Streisand, Andy Warhol ve Arnold Schwarzeneggar’in kendi görünüşleri, özellikleri veya şekillerini nasıl abarttıklarını düşünün.
Bir alameti farikanız olsun
Alameti farika gibi bir imza unsuru geliştirmek zekice kişisel markalaştırmadır ve sizi kalabalıktan ayırır. Bir ürünün üstündeki logo gibi, sizi tanımlayan markalı bir unsur yaratmış olursunuz. İyi seçilmiş bir imza unsuru, başkalarına marka mesajı vermenin yanı sıra, sizin kendinizi nasıl gördüğünüzü de anlatır. Larry King’in askıları, Jackie Kennedy’nin şapkaları ve büyük gözlüklerini düşünün. Steve Jobs’un kot pantolonu, Bono’nun hafif renkli gözlüklerini de.
Saçınızı ihmal etmeyin
Saç, güçlü görsel kimlik yaratmada inanılmaz derecede önemli bir araçtır. Donald Trump’ın saçı onun görsel kimliğinde dev yatı ve güzel eşi kadar etkili bir alameti farika. Tamamen kazıtarak silüeti vurgularsanız, dökülmüş saçlar bile çekici görünebilir.
’Yumuşak güç’e odaklanın
Üzerinde düşünülmesi gereken şeylerden biri de yönetim duruşu. Bir odaya nasıl girersiniz? Dik ve kendinden emin bir şekilde mi yürürsünüz? Ya da omuzlarınızı çökertir ve dikkati dağılmış mı görünürsünüz? Yönetim duruşunun diğer bir ögesi davranış tarzıdır, yani kendinize ve başkalarına nasıl davrandığınız. Davranış tarzı, üzerinizde kaç göz olduğuna bakmadan, beklenen ve beklenmedik durumlarda nasıl davranacağınızı bilmektir.
Â
Â
Yazan : Gaye GÃœZELAY
Bu yazı en son 11 May 2008 tarihinde; bugün "3", toplamda ise "1,731." defa okunmuştur.
Bu yazıyı okuyanlar, bunları da okumalı :
24 Åžubat 2008, 23:06
Ben bilmiyorum ne kadar doÄŸrudur sonuçta bir insanın yaptığı iÅŸ önemlidir tabi insanların fiziksel özelliklerine bakıp da onları iÅŸe alacak kadar amatör bir firmada da çalışmaktansa hiç çalışmamak daha iyi bence fiziki güzellik sadece sekreter alımında göz önünde bulundurulmalı…
20 Nisan 2008, 22:03
bir öğretmen eğer böyle bir ayrım yapıyorsa meslegini haketmediğinin göstergesidir.Bazı alanlar vardırki görsellik önemlidir ama her meslek için geçerli degildir