Oyun zihni açıyor, beyni geliştiriyor!
Çocukların sağlıklı gelişimi için sevgi ne kadar gerekliyse oyun ve oyuncakların da o kadar gerekli olduğu, oyunun çocuğun bedensel, duygusal, sosyal, zihinsel ve dil gelişiminde önemli rol oynadığı ve hayal gücünü genişlettiği bildirildi.
Sosyal Hizmet Uzmanı Hicran Karadoğan Kınık, 0-6 yaş grubu çocukların gelişiminde oyun ve oyuncakların önemine dikkat çekerek, çocuk için yaşamı öğrenme aracı olan oyunun büyük öneme sahip olduğuna işaret etti. Oyun oynarken çocukların mutlu olduğunu, çocuğun büyümesi ve sağlıklı gelişmesi için beslenme, sevgi, bakım ne kadar gerekli ise oyun ve oyuncakların da o kadar gerekli olduğunu, oyunun çocuğun bedensel, duygusal, sosyal, zihinsel ve dil gelişiminde önemli rol oynadığını belirten Hicran Karadoğan Kınık, oyun oynamanın çocuğun gelişimindeki etkileri hakkında da bilgi verdi.
Oyun yoluyla çocukların düşünmeyi ve kendi başına karar vermeyi, sorumluluk almayı, iÅŸbirliÄŸi yapmayı ve paylaÅŸmayı öğrendiÄŸini, hayal gücünü, becerilerini geliÅŸtirdiÄŸini, dikkatini bir noktaya toplamayı ve becerilerini organize etmeyi öğrendiÄŸini ifade eden Kınık, “Çocuk oyun oynayarak kendini tanır. En güçlü ve doÄŸal dürtülerinden biri olan, saldırganlık dürtüsünü boÅŸaltma olanağı bulur. DeÄŸiÅŸik sosyal rolleri deneme, duygularını dışa vurma imkanını elde eder ve baÅŸka nesneler ya da insanlarla iliÅŸkilerini inceler. Oyun, kas geliÅŸimini hızlandırır ve güçlendirir. Çevresini araÅŸtırma, objeleri tanıma ve problem çözme imkanı saÄŸlar. Kendisini ifade etmeyi, sözlü olarak ifade edilenleri anlamayı öğrenir, yeni sözcükler kazanır. Çocuk toplu yaÅŸam için gerekli olan kuralları öğrenir” dedi.
Anne-babanın çocukla birlikte oyun oynarken karşılıklı gülümseyerek ve mümkün olduÄŸunca göz göze gelerek, neÅŸeli bir atmosfer oluÅŸturmaya çalışması gerektiÄŸini de kaydeden Hicran KaradoÄŸan Kınık, bebeÄŸin el ve ayak parmaklarıyla oynayarak, vücudundaki organlara dokunarak ismini söylemesi gerektiÄŸini vurguladı. Kınık, “ÇocuÄŸun, aynada kendini ve anne-babayı görmesi saÄŸlanmalı. Anne-baba çocuÄŸun farklı ÅŸekiller, renkler görmesini ve sesler duymasına yardımcı olmalı. EÅŸyalara dokunmasına fırsat verip, anlayabilmesi için zaman bırakıp ve daha sonra da tanıyabilmesi için ne olduÄŸunu tekrarlamalı. BebeÄŸin elinde tutması için, mandal, plastik bardak, kaşık, çıngırak gibi deÄŸiÅŸik ÅŸekillerde eÅŸya ve oyuncaklar vererek, ellerini bol bol kullanmasını saÄŸlamalı. YumuÅŸak ses tonuyla konuÅŸup, nazik hareketlerle yaklaşıp, ÅŸarkılar söylenmeli. Çocukla birlikte resimlere, kitaplara bakıp, kitap okuyup, müzik dinletip, el çırptırırsa çocuk için en iyi oyun ortamını oluÅŸturmuÅŸ olur. Oyun oynarken geçen zamanın mutlu, neÅŸeli ve öğretici olmasına yardımcı olur. Oyun düşünceler, duygular ve iliÅŸkiler içinde, beceri ve kontrol kazanmanın önemli yoludur. Oyuncak ise çocuÄŸun beÅŸ duyusu ve duygularını uyaran, deÄŸerlendirme ve uygulama yetilerini geliÅŸtiren, hayal gücünü zenginleÅŸtiren, bedensel ve sosyal geliÅŸimini hızlandıran oyun aracıdır” diye konuÅŸtu.
Çocuğun yaş, ilgi ve gereksinmelerine göre oyun ve oyuncak tercihlerinin de değiştiğini ifade eden Kınık, yaş gruplarına göre seçilmesi gereken oyuncaklar hakkında şu bilgileri verdi:
“0-6 aylık dönemde:
İlk 6 ayında çocuk ses, şekil ve renklere karşı duyarlıdır. Bu dönemde görsel ve işitsel duyulara yönelen hareketli oyuncaklar çocuğun dikkatini çeker ve neşelendirir. Çocuk yeni ve ilginç olan her şeye bakmak, dokunmak, seyretmek ister. Bu çocuğun öğrenme yoludur. Yatağının üzerine asılabilen, sallanınca ses çıkaran, canlı renkleri olan objeler ve rahatça tutulabilen çıngırak bu dönemin vazgeçilmez oyuncaklarıdır. Bu aylarda yine müzik kutuları, renkli halkalar, kumaştan ve plastikten kucaklanacak bebekler tercih edilebilir. 4. ayından sonra çeşitli boylarda toplar, tutmalı çıngıraklar, bez bebekler, lastik ve plastik sıkmalı oyuncaklar, diş kaşıyıcı halkalar, iç içe geçen kutular seçilebilir ve radyo-teyp dinletilebilir.
7-12 aylık dönemde:
Oturmaya baÅŸladığı 7. aylarından itibaren çocuk uzanabildiÄŸi her ÅŸeyi yakalamaya, yakaladığı her ÅŸeyi de aÄŸzına götürmeye çalışır. En çok hoÅŸlandıkları; bir elinden diÄŸerine kolayca geçirebildiÄŸi renkli halkalar, avuçlayabildiÄŸi plastik küpler, kemirebildiÄŸi kauçuk nesneler, hırpalandığı zaman bozulmayan yumuÅŸak bebek ve hayvancıklardır. Tutunarak da olsa ayaÄŸa kalkabildiÄŸinde eline geçen her ÅŸeyi yere atmaktan zevk aldığından, zıplayan, yere düşünce ses çıkaran oyuncaklar ilgi odağıdır. Boy boy renkli toplar, iç içe geçebilen kutular, renkli makaralar, bebekler, kitaplar, renkli büyük resimler bu dönemin oyuncakları arasında yer alır. Ayrıca 7. ayından itibaren oynanmaya baÅŸlanan, annenin tekrar kendine geri döneceÄŸini öğrenmesini saÄŸlayan “cee e” oyunu çocuÄŸun anneden ayrılma kaygısını kontrol etmesine yarar. Annenin her gözden kayboluÅŸunda duyulan gerginlik, anne görüldükten sonra gerginlikten, memnuniyete dönüşür. 10-12. aylarında tef, davul, kapaklı kutular, düdük, kitaplar, resimler, kalın kalemler, bahçe ve kum oyuncakları, banyo oyuncakları, balonlar, toplar, itilen ya da çekilen tekerlekli oyuncaklar telefon çevirme gibi etkinlik setleri tercih edilebilir. Bu dönemde oynanılabilecek kum ve su, çocuÄŸun dokunma hissinin geliÅŸimini saÄŸlar ve çocuÄŸa büyük haz verir. Deneyim ve keÅŸif olanakları saÄŸlayan kum ve su sayesinde utangaç çocuk uyarılır, saldırgan çocuk sakinleÅŸir.
13-18 aylık dönemde:
Bu aylarda itmeli, çekmeli ses çıkaran oyuncaklar, üstüne ve içine oturulabilecek büyüklükte tahta veya plastik büyük hayvan türü oyuncaklar, boş tahta ve mukavva kutuları, küçük sandık, sepet ve tabureler ayrıca oyuncak süpürge, faraş ve bezler, öykü kasetleri, çocuk şiir ve resim kitapları tercih edilebilir.
19-24 aylık dönemde:
Bu aylarında çocuk, bütünü parçalara ayırmaktan, kutuyu doldurup boşaltmaktan, kule ve köprü yapmaktan büyük zevk alır. Bu dönemde çocuğun ilgisini çeken oyuncaklar arasında mutfak eşyaları, farklı büyüklükteki plastik parçalar, saçları ve elbiseleri olan bebekler ve arabalar yer alır. Bu dönemin sonuna doğru çocuk, tahta parçasını arabaymış gibi hareket ettirebilir. Bazı hareketleriyle anne-babayı taklit edebilir. Bu dönemde minyatür marangoz oyuncakları (tahta çekiç ve çiviler), mutfak setleri gözde oyuncaklardır. Ayrıca bu dönemde yine tahta, bez veya plastik hayvanlar, evde ve sokakta kurulan salıncaklar, kova, kürek, çocuk şiir kasetleri ve kitapları tercih edilebilir.
25-30 aylık dönemde:
Bu dönemde çocuk, hayal gücüne dayanan oyunlardan hoÅŸlanır. Oyuncaklarıyla konuÅŸur, onlara kızıp bağırabilir. Bedensel olarak geliÅŸmiÅŸ olduÄŸundan rahatlıkla takla atar, topa tekme atar, çok aktif olduÄŸundan yeni oyunlar yaratır ve bu oyunları uygular. Evcilik, bakkalcılık, postacılık ve doktorculuk oyunlarında çeÅŸitli kıyafetlere girip, canlandırmayı sever. Bu dönemde çocuÄŸun oyun malzemeleri; sorun çözmeyi, yaratıcılığı ve duygularının arıtılmasını, yansıtılmasını destekleyici oyun hamuru, kil ve inÅŸa blokları gibi “yapılandırılmamış” oyun araçlarından oluÅŸabilir.
Bu dönemde çocuğun oynaması için; parmak boyası, keskin olmayan makaslar ve kağıtlar, renkli çıkartmalar, öykü ve masal kitapları, teyp ve çocuk şarkı kasetleri, bebek, bebek arabaları gibi itmeli ve çekmeli tekerlekli araçlar, üç tekerlekli bisiklet, basit bilmeceler ve tahmin oyunları (hayvanları, ağaçları, çiçekleri bilmesi gibi), küçük süpürge, faraş, küçük tencere, tabak, fincan gibi ev işi araçları, tahtadan veya plastikten çekiç, kerpeten, tornavida gibi araçlar, hayvanat bahçesi gezileri veya yakın çevre gezileri, su, kum, kil gibi doğal oyun malzemeleri çocuğun dokunma duygusunun gelişimine, deneyim ve keşif olanaklarının sağlanmasına, utangaç çocuğun uyarılmasına, saldırgan çocuğun sakinleşmesine ve çocuğun dikkatini bir konu üzerinde toplamasına yardımcı olduğu için tercih edilebilir.
49-60 aylık dönemde:
Bu dönemde çocuk, grup oyunlarına ilgi duyar. YavaÅŸ yavaÅŸ çevresini tanımaya baÅŸlar, yaşıtlarıyla arkadaÅŸlık kurar. Oynadıkları oyunların kurallarına saygılı olmayı öğrenir. Bu dönemde çocuÄŸun oynaması için; kesme-yapıştırma, çizim yapma, resim boyama ve öykü, masal kitapları, ÅŸekil verebileceÄŸi, el becerisini geliÅŸtirmenin yanında hayallerini gerçekleÅŸtirebileceÄŸi oyun hamuru, kum, kil, su gibi malzemeler, 3 tekerlekli bisiklet, tekerlekli patenler, ip atlama, seksek, bilye, körebe, saklambaç, çember çevirme gibi oyunlar, oyun parkları ve doÄŸa gezintileri önerilebilir.”
Kınık, oyuncak seçme konusunda ise ÅŸunları söyledi: “ÇocuÄŸun geliÅŸimine uygun oyuncaklar seçilmelidir. Oyuncağın tüyleri çocuÄŸun aÄŸzına, burnuna kaçmamalıdır. Zehirsiz boyalarla boyanmış olmalı, zehirli maddeler içermemelidir. Yıkanabilir, dayanıklı, saÄŸlam olmalıdır. Yutulacak ve kolayca kopup, çocuÄŸun aÄŸzına atacağı kadar küçük parçaları olmamalıdır. Sivri uçları, kesici kenarları, parmaklarının sıkışabileceÄŸi ek yerleri ve gözlerine zarar verebilecek çıkıntıları olmamalıdır. ÇocuÄŸun bedenine uygun büyüklükte ve ağırlıkta olmalıdır. Oyuncaklar düzenli olarak gözden geçirilmeli, hasarlı ve kırık olanlar tehlikeli olabilecekse atılmalıdır. Bozuk para, kibrit, çakmak, sigara gibi malzemeler çocuÄŸa zarar verebileceÄŸinden oynaması için verilmemelidir. Oyuncakların oyun deÄŸeri olmalı, bedensel, zihinsel, sosyal ve dil geliÅŸim alanlarının tümünü birden destekleyebilecek zengin uyarıcıları içermeli, çok fonksiyonlu olmalıdır.”
Kaynak : www.mynet.com
Bu yazı en son 12 May 2008 tarihinde; bugün "1", toplamda ise "3,560." defa okunmuştur.
Bu yazıyı okuyanlar, bunları da okumalı :
19 Ekim 2007, 22:31
peki ya 9 yaşında okul çağındaki bir kız çocuğuna nasıl davranmalıyız teşekkürler.
11 Kasım 2007, 18:49
2 seneden beri cocuk gelisimi okuyorum bunlar benim icin cok guzel bilgiler ama cogunu biliyorum yinede hersey icin tesekkurler
07 Mayıs 2008, 19:43
güzel bir konuya el atmışsınız teşekürler