Robotlar çalışacak işsizlik de bir iş olacak!
Yıl 2030, işyerlerinde makineler, fabrikalarda robotlar çalışıyor. Bilgisayarla yapılan tüm işler makinalara teslim edilmiş. şirketlerde sadece deha seviyesinde insanlar çalışıyor. Pek çok kişi işsiz, ama zaten işsizlik de bir iş. ınsanlar daha az para kazanıyor, daha az para harcıyorlar. Para yavaş yavaş insanlar için önemini yitiriyor. İş ortamlarında insan ihtiyacı sürekli azalıyor. Herkes istediği kadar çalışıp hobilerine bol bol zaman ayırıyor. Kısacası herkes özüne dönüp, insanca yaşıyor. 21 Kasım’da Türkiye’nin ilk Fütüristler Zirvesi’ni düzenleyecek olan Ufuk Tarhan geleceğimizi anlattı.
Fütürizm nedir
“Ä°ÅŸ ve yaÅŸam için olumlu gelecek tasarımına fütürizm ve bu tür bakış açısını benimseyenlere fütürist deniyor. (Future: ıngilizce’de ’gelecek’) OlumsuzluÄŸa zaten herkes bakıyor. Biz fütürizmi olumlu gelecek tasarımı olarak kabul edip hayata bu ÅŸekilde bakıyoruz ve bunun da çoÄŸalmasını istiyoruz. Gelecek algısı ÅŸu anda olumsuz. ınsanlarda büyük bir kaygı ve negatif hissiyat var. Oysa bu gelecek algısı deÄŸiÅŸebilir. ÅŸimdiye kadar, geleceÄŸi erken okuyan, geleceÄŸi tahmin edip, buna göre pozisyon alanlar mutlu, baÅŸarılı olur, deniyordu. Bu tarifte biz geleceÄŸin karşısında edilgen bir konumdaymışız gibi bir algı vardı; oysa fütüristler geleceÄŸe katlanmak zorunda olmadıklarını, geleceÄŸi tasarlayabileceklerini söylüyorlar. Eskiden bilgiye sahip olan, güce ve baÅŸarıya da sahip oluyordu, bugün bilgi herkes için çok kolay ulaşılabilir durumda. ÅŸimdi sibernasyon (Ãœretimde karar veren bilgisayarlı sistemlerin kullanılması) çağına girdik diyoruz ve burada yeni yaklaşımlar, yeni platformlar gerekiyor. O da uzgörüyle geleceÄŸi tasarlamaktır. Yani bilgiyi, insanlık için, evren için en iyi nasıl kullanabiliriz kısmına geçtik. En çoktan en iyiye, diye bir insanlık mottosu var artık. Çok para kazanmayı, çok yemeyi, çok giyinmeyi çözdük, bunları yapabilir hale geldik, ama mutlu deÄŸiliz; herkes bunalımda. Herkes bir arayış içinde ve bunun bizi iyi bir yere götürmeyeceÄŸini görüyoruz. Hepimiz için en iyiyi keÅŸfetme, yani çokluktan en iyiye geçme, bilgiyi nasıl kullanacağımızı bulma dönemindeyiz. Fütürizm bu dönemin en faydalı bakış açılarından biri olarak kendini ifade etmeye baÅŸladı.”
Nanoteknoloji her ÅŸeyin temelinde
“Ä°nternet bilgi çağında en tetikleyici ÅŸeydi ve tüm hayatımızı deÄŸiÅŸtirdi. ÅŸimdi sibernasyona geçtik, bizi ne deÄŸiÅŸtirecek? Genetik ve nanoteknoloji ve uzgörülü bakış açısı bizi deÄŸiÅŸtirecek ve dönüştürecek. Uzgörü de fütürizmin ön koÅŸulu olan bir baÅŸka kavram, ’uzak, uzman ve uzlaÅŸmacı görüş’ anlamında, biraz yorumlanmış bir kelime. Önceden geleceÄŸi tahmin insanları baÅŸarıya götürüyordu; ÅŸimdi ise uzgörü insanları baÅŸarıya götürecek. ’Uzak’ 20-30 yıl sonrasını tasarlamayı çalışmayı ifade ediyor. “Uzman” ise tüm tasarımların bilgi temelli olmasını olmasını simgeliyor. Her neyi tasarlamaya çalışıyorsak bu nanoteknoloji ve genetikten geçmeli. ’UzlaÅŸma’ ise tüm toplumlar, insanlar ve bilimler arasında uzlaÅŸmayı temsil ediyor. Mesela nanoteknoloji ve genetik arasında uzlaÅŸma gibi. Nano Yunanca’dan gelen bir kelime olup, ’cüce’ anlamına geliyor. Ve bilimde kullanıldığında ’milyarda bir küçültmek’ demek. Düşünün herhangi bir ünite milyarda bir deÄŸilde binlerce defa küçüldüğünde o ÅŸeyle biz neler yapabiliriz ve bunu mesela saÄŸlıkta kullandığımızda ne kadar faydalı ÅŸeyler üretebiliriz. Tüm bunlara baktığımız zaman gerçekten çok heyecanlı bir gelecek kurgulamamız mümkün.”
“Tasarım yaparken geçmiÅŸte yaÅŸadığımız, aldığımız bilgileri ÅŸimdilerin üstüne serip, daha iyi nasıl olabilir, diye uzakta tahminler ve hayaller kurup onun içinden birÅŸey çıkarıyoruz. Tasarım illa fiziksel, maddesel ÅŸeyleri tasarlamak demek deÄŸil. Pek çok alanda tasarım yapılabilir. Mesela 10 kiloluk deterjanlar kadınların en büyük kábusudur. ÅŸimdi bir sürü konsantre deterjan çıkmaya baÅŸladı. ışte nanoteknoloji her yere girmeye baÅŸladı. Gençler hálá avukatlık, mühendislik, doktorluk gibi mesleklere sıkışıp kalmasınlar; ÅŸu anda kariyer hayatındaki insanları çok büyük deÄŸiÅŸiklikler bekliyor.”
Kriz değil evrimsel süreç
“Peki ÅŸu anda yaÅŸanan kriz önceden biliniyor muydu? Biz fütüristler bu deÄŸiÅŸimi önceden gördük, ama biz bunu ’kriz’ diye deÄŸil, ’evrimsel süreç’ olarak adlandırıyoruz. Ve bu süreç daha devam edecek. Esasında tüm bu melanetin sebebi para. Para kazanmak için iÅŸiniz olacak ve para ÅŸu anda tüm insanlar için en belirleyici deÄŸer. Genç jenerasyonun bana sorduÄŸu ilk ÅŸey, en çok nerede para kazanabilirim. YaÅŸamak eÅŸittir para oldu. Para aslında bir sosyal anlaÅŸma aracıdır, paranın kendisi kaynak deÄŸildir, bir kağıt parçasıdır. Biz ona o kadar ÅŸiÅŸirilmiÅŸ anlamlar yükledik ki! Nitekim bu son türbülansta da para gibi anılan bir takım deÄŸerler üzerine kurgulanmış bir dünya vardı, o patladı. Realiteye dönüyoruz. Parayı odaÄŸa koymak bizi çözüme götürmedi ve götürmeyecek. Ne olacak? ÅŸimdi hep beraber onu arıyoruz? Bana kriz 2009’da biter mi, diye soruyorlar. Oysaki bu bir süreç bunu yaÅŸayacağız, bitecek, sonlanacak bir ÅŸey deÄŸil.”
Ä°nsanlarla makinalar yer deÄŸiÅŸtirecek
“ÅŸimdi kitlesel olarak iÅŸsizlikler olacak. Jacque Fresco bunu 65 senedir söylüyor. Bu deÄŸiÅŸimin ilk dalgaları finansta olacak, denildi ve öyle de oldu. Beklenen diÄŸer sektörler ise perakende ve fast food. Buralarda kitlesel iÅŸsizlikler olacak, ama biz buna ’iÅŸsizlik’ deÄŸil ’yaÅŸam modeli deÄŸiÅŸikliÄŸi’ diyoruz. Çünkü teknoloji, üretim ve dağıtım tercihleri, süratle deÄŸiÅŸecek. ÖrneÄŸin perakendende ÅŸimdi çok alışveriÅŸ yapılıyor. Ama bu çok alışveriÅŸ etme bakış açısı deÄŸiÅŸecek. YavaÅŸ yavaÅŸ tasarruf yayılacak; tüketim alışkanlıkları deÄŸiÅŸecek. Teknoloji devreye girecek, uzaktan alışveriÅŸi çok daha yaygın kullanacağız, bu da çalışan sayısını azaltacak. Ãœretimde satış, dağıtım kanalında makineler devreye giriyor, dolayısıyla önce perakende sektöründe ciddi deÄŸiÅŸiklikler yaÅŸanacak. Fast food’da da genetiÄŸin geliÅŸmesiyle ve insanların saÄŸlıkla ilgili bakış açılarının deÄŸiÅŸmesiyle saÄŸlıksız beslenmenin bir anlamda iÅŸareti olan fast food sektöründe deÄŸiÅŸiklikler olacak.”
“HerÅŸeyin fiyatı süratle düşüyor. Fiyatlar da gelirlerimiz de düşecek. Teknoloji insanlarla hızla yer deÄŸiÅŸtiriyor. Makinelerle kol kola yaÅŸamaya baÅŸladık. Robot demek illa uzaydan gelen makineler demek deÄŸil. ÖrneÄŸin ATM’ler birer robot, internet baÄŸlantısıyla yapılan iÅŸler de robotlar tarafından yapılıyor. Çok akıllı makinalarla çalışıyoruz ve bunlar giderek akıllanacaklar. O zaman insanlarla yer deÄŸiÅŸtirecekler. ÅŸu anda insanlar, robot gibi çalışıyorlar, mutsuzlar. Yerlerini robotlara bırakınca daha az para kazanacaklar, daha az para harcayacaklar. Para yavaÅŸ yavaÅŸ insanlar için önemini yitirecek. Bugünkü kurguda iÅŸ ortamlarında insan ihtiyacı sürekli azalacak. Bütün bilgisayarlarda yapılan hesaplama, karar, raporlama, iletiÅŸim gibi iÅŸler tamamen makinalara teslim edilecek. Tarımdan sanayiye geçildiÄŸinde tarım işçileri yok oldu. Sanayiden bilgi toplumuna geçildiÄŸinde mavi yakalılar, beyaz yakalılar ortaya çıktı. Mavi yakalılar gittikçe azaldı, ÅŸimdi iÅŸleri robotlara bırakma zamanı. Sibernasyonda artık yaka rengi deÄŸil, resmen insanlarla makinalar yer deÄŸiÅŸtirecekler. Bu insanlara ilk etapta, eyvah iÅŸsiz mi kalacağım, aç mı kalacağım korkusu veriyor. Ama tüm sosyal sistemler deÄŸiÅŸecek. ılk iÅŸaretleri yıllardır var aslında. ışsizlik sigortası diye bir kavram var dünyada. Ayrıca yardımseverlik çok geliÅŸecek. STK’lar hızla yayılacak. Yeni döneme geçiÅŸte para hálá ihtiyaç olacağı için, ihtiyaçları karşılamak için yeni örgütlenme biçimleri olacak. ınsanlar rekabetçi yaÅŸam tarzından paylaşımcı olmaya geçecekler. ÅŸimdiye kadarki kapitalist düzen, bu yaÅŸam modeli rekabete dayalıydı. ÅŸimdi farklı bir yoldayız.”
Ä°ÅŸsizlik de bir iÅŸ olacak
“Finans sektöründen birçok kiÅŸi açığa çıkıyor. Ne olacak bunlara? ışsizlik de bir iÅŸ olacak. Eskisi gibi utanıp sıkılacak bir durum olmayacak. Bir takım insanların bugünkü gibi sabit ücretli bir yerde çalışmalarına gerek kalmayacak. Bu insanlar uzmanlaÅŸacak; küçük derin, uzmanlık alanları geliÅŸtirip onları freelance pazarlayacaklar. Sabit ücretli deÄŸil, proje, saat, gün, konu bazlı çalışacaklar. Kendilerine ayırabilecekleri daha çok vakitleri olacak. ınsanın makine gibi çalışmaya elveriÅŸli bünyesi yok; biz yeniden insanca olmaya döneceÄŸiz aslında. Bir sürü ÅŸey ucuzlayacağı için insanlar rahatça geçinebilecek, yani özüne dönecek. Geçinemeyen insanlara için de STK’lar devreye girecek.”
“Ãœcretli ve sabit çalışanlar ise gerçekten deha seviyesindeki çalışanlar olacak. ÅŸirketlerin en çekirdeÄŸinde çalışanlar hem fiziksel hem de iÅŸ ve yaÅŸam modelleri anlamında dahi seviyesinde tasarım yapabilenler olacak. ınsanlar istediÄŸi kadar çalışacaklar. 3-5 senede hissedilir büyük deÄŸiÅŸiklikler olacak. 10 sene sonra bu söylediklerimize büyük ölçüde geçilmiÅŸ olur ama insanların deÄŸiÅŸikliklere bedensel, zihinsel ve kurgu itibari ile adaptasyon süreci de göz önüne alınırsa maksimum 20 yıl sonra bir çok ÅŸey tanınmaz hale gelir.”
“30 sene sonra çok yumuÅŸak, soft insanlar olacağız. Devamlı gergin, bir yere geç kalma telaşından kurtulmuÅŸ,insan olduÄŸumuzu hatırlayan, gülen, sohbet eden, aileyle bol bol vakit geçiren, kitap okuyan, istediÄŸini yapabilen yarı melekleÅŸmiÅŸ insanlar var benim tasarımlarımda.”
Yazan : Burcu ÖZÇELİK
Bu yazı en son 6 January 2009 tarihinde; bugün "12", toplamda ise "602." defa okunmuştur.
Bu yazıyı okuyanlar, bunları da okumalı :
12 Kasım 2008, 14:24
okadar pozıtıf bakılmıskı konuya acaba gercekten bu kadar soft olabılecekmıyız dıye dusunuyorum…ıstısnalar kaıdeyı bozmucagına gore olur herhalde:))
15 Kasım 2008, 15:34
Aslında ben de bu tarz da düşünüyorum galiba ben de futuristim.
Bu tahminler oldukça da başarılı şu an birçoğunu yaşamaktayız ilerde daha iyi olacağını ümit ediyorum
30 Kasım 2008, 21:27
bunun aciklamasi su industriyal devrimde insanlar iscilikten kolelie gectiler bu devrimde ise kolelikten hayvanliga gecicekler yani hepimiz gecinebilicez tipki hayvanlar gibi