Yeni başarı tarzı: Duyarlı ve adil kazanmak!
Ãœrünlerinde, çiftlikte serbestçe dolaÅŸma özgürlüğüne sahip (kafeslere hapsedilmemiÅŸ) tavukların yumurtalarını kullanıyorlar. Atıklarını geri dönüştürüyor, çevreci enerji kullanıyor, hatta alternatif enerji kullanan teknolojilerin geliÅŸtirilmesi için fon saÄŸlıyorlar. Çalışanlarına iyi imkanlar sunmakla kalmayıp, tedarikçilerinin de hak ettiklerini almaları için çaba gösteriyor, “adil ticaret” politikası uyguluyorlar. Artık tüketicinin kalbine giden markalar onlar.
İşte bu markalardan Türkiye’de faaliyet gösteren ikisinin, Ben&Jerry’s ve Lush’ın modeli ve onlardan hareketle, tüketicinin kalbine gitmenin formülü.
BEN&JERRY’S
HÄ°KAYE “Onu bilmek onu sevmektir.” Ben&Jerry’s’in sloganı bu. Markanın web sitesinde yer alan kuruluÅŸ hikayesi özetle şöyle: “Ben Cohen ile Jerry Greenfield, yemek yemeye bayıldıklarını ama koÅŸmaktan nefret ettiklerini 1966’da, birlikte aldıkları bir beden eÄŸitimi dersinde keÅŸfettiler. 1978’de Ben düşük maaÅŸlı sıradan iÅŸlerden kovulurken, Jerry de tıp fakültesine girme denemesinde ikinci kez baÅŸarısız olmuÅŸtu. Ä°kili, 5 dolar vererek bir dondurma yapma kursuna katıldılar. Ardında Vermont Burlington’daki eski bir benzin istasyonunu dondurma dükkánına dönüştürdüler. Yaptıkları doÄŸal dondurmalar kısa zamanda ünlendi. 1979’da Ben’in Volkswagen karavanında dondurma satmaya baÅŸladılar, iÅŸler zamanla büyüdü. Sonrası malum!” 2000’de Unilever’e satılan Ben&Jerry’s’in bugün ABD, Kanada, Latin Amerika, Avrupa ve Asya’daki 22 ülkede 764 maÄŸazası, buralarda çalışan 5.366 çalışanı var. Tüm ürünler ABD ve Hollanda’daki iki fabrikada üretiliyor. Dondurmaların dağıtımında Unilever’in kanalı kullanılıyor. Türkiye’de ilk maÄŸazasını Ä°stanbul Kanyon’da açan Ben&Jerry’s’in Ãœmraniye Meydan ve City’s NiÅŸantaşı alışveriÅŸ merkezlerinde maÄŸazaları var.
ÇEVRECİ Ben&Jerry’s dondurmaları yeşil enerji kullanılan, gezegene dost teknolojiyle üretiliyor. Hellendoorn’daki fabrika, 2004’te Hollanda’da üretim operasyonları için gereken yakıt ve elektrik kullanımının tamamını yenilenebilir enerjiye dönüştürebilen ilk fabrika oldu. Üretim sırasında ortaya çıkan atıklar, 1987’den bu yana Vermont Stowe’daki bir çiftliğe, hayvanların yemesi için veriliyor. Ozon dostu dondurucular geliştirmek için Penn State Uygulamalı Araştırma Laboratuvarı’ndaki, ses dalgalarıyla soğutmayı hedefleyen bir projeye fon sağlanıyor. Ayrıca 2005’te iklim değişikliğine çözüm bulmak isteyenleri eğitmek ve onlara ilham vermek amacıyla İklim Değişikliği Koleji (Climate Change College) kuruldu. Kutup araştırmacısı Marc Cornelissen ve Doğal Hayatı Koruma Vakfı (WWF) ortaklığıyla kolej, yetenekli iklim korumacılarını araştırma yapabilmeleri için kutuplara götürüyor.
TOPLUMUN SORUNLARINA DUYARLI 14 adet “Ben & Jerry ’s destek maÄŸazası” var. Bağımsız olarak iÅŸletilen, iÅŸletmecilerinin kár amacı gütmediÄŸi bu maÄŸazalar toplum dışına itilmiÅŸ gençleri yeniden topluma kazandırmak amacıyla eÄŸitim ve danışmanlık için kullanılıyor. Bir de desteklenen vakıf var. Dondurmada kullanılan brownie, evsiz insanlara eÄŸitim ve danışmanlık desteÄŸi veren New York ’taki Greyston Pastanesi’nden alınıyor. Greyston Vakfı bugün New York, güneybatı Yonkers’da yaÅŸayanlara çocuk bakımı, konaklama, saÄŸlık, meslek edindirme gibi hizmetler saÄŸlıyor. Ayrıca Ben&Jerry’s, her yıl 21 Eylül BirleÅŸmiÅŸ Milletler Barış Günü’nde yer alıyor. Tüketici kulübü Cool Club’a üye olan herkes bu etkinliÄŸe davet ediliyor. Hatta geçen yıl Ä°ngiltere ’den iki üye bu etkinliÄŸe davetiye kazandı.
TEDARÄ°KÇİLERÄ°NE KARÅžI ADÄ°L (adil ticaret) Åžirketin Fairtrade (adil ticaret) Vakfı ile de ortaklığı bulunuyor. Henüz bütün ürünler adil ticaret sertifikalı hale getirilememiÅŸ olsa da, “yapabildiklerimiz üzerinde çalışıyoruz” deniyor. 2006’da dünyanın ilk adil ticaret vanilyalı dondurmasını onlar üretti. Vanilyalı dondurmanın içindeki vanilya ve ÅŸekeri üreten Hintli ve Paraguaylı çiftçilerin hayatlarına da büyük bir deÄŸiÅŸiklik sunulduÄŸu belirtiliyor. “Åžirketin bu malzemeler için ödediÄŸi primler sayesinde çiftçiler hem kendi aileleri hem de içinde yaÅŸadıkları toplum için saÄŸlık hizmetleri, eÄŸitim ve güvenli yaÅŸam alanları gibi temel gereksinimlerine yönelik olumlu adımlar atabiliyorlar” deniyor. Adil ticareti sürekli kılmak için yürütülen projelerden birinin adı, “Sürdürülebilir mandıra çiftçiliÄŸi giriÅŸimi.” Burada amaç kárlılığın yanında, çiftçilerin ve ailelerinin yaÅŸam kalitesini artırmak ve doÄŸal çevreyi, hayvan saÄŸlığını, yerel toplumu korumak. Proje kapsamında, ineklerine verdikleri süt oranını artıran sentetik büyüme hormonu vermediklerini beyan eden aile çiftlikleriyle çalışılıyor.
HAYVANLARA SAYGILI Hammadde alınan tedarikçilerin hayvanlarına nasıl davrandıklarına bakılıyor. Serbest çiftlik yumurtaları (free range eggs) bunun en bariz örneklerinden. Serbest çiftlik yumurtası, çiftlikte serbestçe dolaşabilen tavuklardan elde edilmiş yumurta anlamına geliyor, gün ışığı görmeden hapsedilen tavuklardan değil.
ÇALIÅžANLARINA DEÄžER VEREN Ben&Jerry’s organizasyon ÅŸeması şöyle: En tepede bir CEO (Chief Euphoria Officer) yani “BaÅŸ Keyif Müdürü” oturuyor. Çalışanlar ana kraliçe, süvariler ve külah elçileri gibi sıfatlarla anılıyor. Ben&Jerry’s Türkiye Dondurma Külah Elçisi (Marka Müdürü) Ceren Türkben Kaya, çalışanlar arası hiyerarÅŸiyi kaldırmak, çalışırken eÄŸlenmek ve çalışanların kendilerini ÅŸirkete ait hissetmeleri için böyle bir yola baÅŸvurduklarını söylüyor. Kaya, 22 ülkede faaliyet gösteren ÅŸirkette çalışan sirkülasyonunun neredeyse yok denecek seviyede olduÄŸunu, “en yeni” diye nitelenen çalışanların 7 yıldır Ben&Jerry’s bünyesinde olduklarını anlatıyor. Tüm dünyadaki Ben&Jerry’s’lerin yönetim kadrosundan isimler yılda 3 kez toplanıyor, bulundukları bölgede sosyal sorumluluk adına çalışmalarda bulunuyorlar. ÖrneÄŸin kasım ayında Lizbon yakınlarındaki bir köyde bakımsız bir okulun onarılmasında bedenen çalıştılar.
KURUCULAR ŞİMDÄ° NE YAPIYOR Kurucular Ben Cohen ve Jerry Greenfield, ÅŸu anda ÅŸirkette kurumsal rollere sahipler ve aktif olarak Ben&Jerry’s ’in sosyal misyonlarını destekliyorlar. Jerry, ÅŸirketin Ä°klim DeÄŸiÅŸikliÄŸi Koleji’nin başında ve gençlere kendilerine ait etik giriÅŸimlerde bulunmaları için ilham veriyor. Ben ise Amerikan hükümetinin savunma bütçesinin yüzde 1’ini eÄŸitim ve çocuk bakımı üzerinde harcamasını isteyen “Amerikan Pastası” projesinde yer alıyor ve ülke çapında lobi faaliyetlerinde bulunuyor. Bu arada ikili, günlük yaÅŸamlarında doÄŸal kaynakları ve enerjiyi en az ÅŸekilde tüketecek ÅŸekilde yaşıyorlar. Bir yerden bir yere giderken mümkün olduÄŸunca yürümeye çalışıyorlar ya da toplu taşıma araçlarını kullanıyorlar.
LUSH
HÄ°KAYE Taze ve elyapımı kozmetik ürünler markası Lush, 1995 yılında Mark Constantine (ÅŸirketin CEO’su) ve 20 yılı aÅŸkın süredir birlikte Body Shop için ürünler geliÅŸtirdiÄŸi beÅŸ yakın arkadaşı tarafından kuruldu. Bu hamlelerinin nedenini, “Body Shop’un giderek büyüyüp, borsaya açılıp ve hissedarlarına karşı sorumlu bir dev haline gelmesinden sonra bu iÅŸten o kadar zevk almamak” olarak açıklıyorlar. Kurucular kendilerini, “banyoda eÄŸlenmek isteyen, kurabiyeden sabunlar yapan çocuklar” diye tanımlıyorlar. “KozmetiÄŸin bakkalı” denilen bu dükkanlarda peynir kestirir gibi sabun kestiriliyor. Ortaklardan Rowena Bird, “Biz Lush’ı geleneksel bir kozmetik firmasından daha çok cildinizi besleyebileceÄŸiniz bir yiyecek maÄŸazası ve eÄŸlenceli bir marka olarak konumlandırdık” diyor. 6 kafadarın posta ve telefon üzerinden satış iÅŸine giriÅŸerek yarattığı Lush, Avrupa ve ABD baÅŸta olmak üzere 40 ülkede 450 maÄŸaza ile hizmet veriyor. Åžirketin 5 bin civarında çalışanı var. Türkiye’deki 3 maÄŸazada (BaÄŸdat Caddesi, NiÅŸantaşı City’s ve Ä°zmir) ve internetten satış maÄŸazasında tam ve yarı zamanlı 25 kiÅŸi çalışıyor.
ÇEVRECİ Çevreci kaygılar, Lush’ın ürünlerinin formunda kendini gösteriyor. Atık üretimi ve koruyucu madde ihtiyacını azaltmak için birçok ürün katı yapılıyor. Böylece örneğin banyo köpüğü plastik şişeye koymak yerine bir kağıda sarılarak satılabiliyor. Temmuz 2007’den bu yana postayla sipariş edilen ürünlerin kutularında, daha çevreci olduğu için dolgu malzemesi olarak parçalanmış kağıt yerine patlamış mısır kullanılıyor. Mağazalarda ağırlıklı olarak elektrik, doğalgaz enerjisi kullanılıyor ancak dünyada bazı mağazalarda güneş enerjisi de deneniyor. Ayrıca geri dönüşümün desteklendiği ülkelerdeki mağazalarda atık yönetimi uygulanıyor. Ürünler organik hammaddelerden (şifalı bitkiler, meyveler, çiçekler ve bitkisel esans ve yağlar) üretiliyor.
TOPLUMUN SORUNLARINA DUYARLI Doğal yaşamın korunmasına yönelik birçok kuruluşa destek sağlanıyor. Belirli ürünlerin satışından elde edilen gelirler ilgili kuruluşlara aktarılıyor.
TEDARİKÇİLERİNE KARŞI ADİL Lush’ın ürünlerinde kullandığı gül yaprağı ve gül yağı son 4 yıldır Isparta’dan gidiyor. Yılda 80 litre gül yağı kullanan Lush’ın Isparta’ya katkısı da 240 bin YTL’yi buluyor.
HAYVANLARA SAYGILI Lush’ın hiçbir ürünü imalat sırasında hayvanlar üzerinde test edilmiyor. Firma ayrıca tedarikçilerinden de hammaddelerinin hayvanlar üzerinde test edilmediğinin garantisini talep ediyor. Vejetaryen ve veganlar için olan ürünler özellikle vurgulanıyor.
ÇALIÅžANLARINA DEÄžER VEREN Tüm Lush ürünleri hálá el yapımı. Bu prensibin çalışanlara yansıyan tarafı “Ne kadar geniÅŸlersek geniÅŸleyelim biz insanları istihdam etmeye devam ediyoruz, makineleri deÄŸil” sözleriyle ifade ediliyor. Her çalışanın “maÄŸaza müdür yardımcılığı” ve “maÄŸaza müdürlüğü” pozisyonlarına yükselme imkanı bulunuyor. Ãœrünlerin el yapımı olup olmadığından kuÅŸku duyanların, Ä°ngiltere’de Poole-Dorset kentindeki fabrikaları her zaman ziyaret edebilecekleri belirtiliyor. Åžirket, son 3 yıldır Ä°ngiltere’deki en çok çalışılmak istenilen ÅŸirketler listelerinde ilk 100 içinde yer alıyor.
KURUCULAR ŞİMDÄ° NE YAPIYOR Mark Constantine ÅŸu sıralar aşırı paketlemeye karşı büyük bir kampanya baÅŸlatmış durumda. Buna hem maÄŸazalarında hem de özel yaÅŸamında çok dikkat ediyor. “Tutkulu bir bisikletçi” olduÄŸu bilinen Constantine, çalışanlarını da gerekmedikçe uçaÄŸa binmemeleri, araba yerine tren, bisiklet veya yürümeyi tercih etmeleri yönünde teÅŸvik ediyor.
Â
Yazan : Gaye GüzelayÂ
Kaynak : Hürriyet İK
Bu yazı en son 12 May 2008 tarihinde; bugün "0", toplamda ise "666." defa okunmuştur.
Bu yazıyı okuyanlar, bunları da okumalı :
