Anasayfa / Başarı Yazıları / Karar Verme Sürecinizi Geliştirmenin Üç Yolu
doğru karar vermek

Karar Verme Sürecinizi Geliştirmenin Üç Yolu

Doğru kararlar vermek için, iki şey hakkında fikir sahibi olmanız gerekir: Farklı seçimlerin farklı sonuç olasılıklarını nasıl değiştirdiği ve bu sonuçların her birinin ne kadar arzu edilir olduğu. Diğer bir deyişle, Agrawal, Joshua Gans ve Avi Goldfarb’ın yazdığı gibi, karar verme hem öngörü hem de yargılama yeteneği gerektirir.

Ama bunlarda nasıl daha iyi olursunuz? Bu konuda ciltler dolusu yayın yaptık ama öne çıkan üç kural var. Ve bunları takip etmek, seçimlerinizin etkilerini tahmin etme ve albenisini değerlendirme yeteneğinizi geliştirecek.

Kural #1: Fazla emin olmayın.

Nobel ödüllü psikolog Daniel Kahneman, eğer elinde sihirli bir değneği olsaydı, yok edeceği ilk önyargının aşırı güven olacağını söylemişti. Bu çok yaygın bir durum, özellikle erkekler arasında, varlıklı insanlar ve hatta uzmanlarda bile. Aşırı güven her yerde görülen bir fenomen değil (kültür ve kişilik dahil olmak üzere bazı faktörlere bağlı) ancak karar verme sürecinin her adımı hakkında, olması gerekenden daha emin olma olasılığınız gayet yüksek.

Dolayısıyla, karar vermenin ilk kuralı -her şey hakkında- daha az emin olmak. A seçiminizin B sonucunu vereceğini mi düşünüyorsunuz? Muhtemelen böyle olması zannettiğinizden biraz daha az olası. B çıktısının, C çıktısına göre tercih edilebilir olduğunu mu düşünüyorsunuz? Muhtemelen bu hususta da gereğinden fazla eminsiniz.

Kendinize aşırı güvendiğinizi kabul ettiğinizde, kararınızın mantığını da tekrar gözden geçirebilirsiniz. A’nın B’ye neden olacağı ya da B’nin C’ye tercih edilebilirliği hususunda daha az emin olsaydınız başka ne düşünürdünüz? Beklediğinizden çok daha farklı bir sonuç için hazır mısınız?

Ayrıca, güven seviyeniz ile doğru olma ihtimalinizi örtüştürme pratiği de yapabilirsiniz. Bu ya da bu şeklinde sorgulamalar deneyin. Her zaman haklı olmak mümkün olmasa da, kendinizden daha az emin olmanın tamamen mümkün olduğunun farkına varacaksınız.

İlgili Yazı :   Kader mi? Karar mı?

Kural #2: “Bu genelde ne sıklıkla gerçekleşir?” sorusunu sorun.

Kahneman, bir ders kitabına katkıda bulunduğu döneme ait bir anısında diğer yazarlardan ilk taslağı ne zaman tamamlayabileceklerini tahmin etmelerini istediğini anlatıyor. Kahneman dahil herkes 18 ay ile iki buçuk yıl arasında bir zaman söyler. Ardından sayısız ders kitabı projesinde yer almış olan yazarlardan birine, genellikle ne kadar zaman aldığını sorar. Yazar cevabında, çalıştığı grupların yüzde 40’ının asla kitabı bile bitirmediğini, yedi yıldan az sürede biten proje ise hatırlamadığını söyler. Bu, rasyonellik hakkında bir ders kitabıydı ve yazar, eski olayları düşünmeden cevap vermişti. Bu kişinin hatası ve Kahneman’ın hikâyesinin vurguladığı nokta, bu kişilerin benzer projelerin tipik olarak ne kadar sürdüğü hakkında düşünmeleri gerektiğidir.

Araştırma gösteriyor ki, genel olarak -karar almada önemli bir girdi olan- tahminler için en iyi başlangıç noktası “Bu genelde hangi sıklıkla gerçekleşir?” sorusunu sormak. Bir startup için finansman sağlamayı düşünüyorsanız, şunu sorabilirsiniz: Startup’ların yüzde kaçı başarısız? (Ya da yüzde kaçı başarılı oluyor?) Şirketiniz bir satın alma işlemini değerlendiriyorsa, satın almaların, satın alanın değerini hangi sıklıkta iyileştirdiğini veya hedeflerini ilerlettiğini sormakla işe başlamalı.

Baz oran olarak da bilinen bu kural, tahminle ilgili araştırmada sıklıkla kendini gösterirken, karar vermenin yargılama yönünde de yardımcı olabilir. Eğer B çıktısının C çıktısına nazaran daha tercih edilebilir olduğunu düşünüyorsanız, şunu sorabilirsiniz: Geçmişte bu ne sıklıkla yaşandı? Örneğin, bir şirket kurmayı ve bu şirkette yıllar geçirdikten sonra şimdiki işinize göre zayıf kalma ihtimaliniz düşünüyorsanız, şunu sorabilirsiniz: Başarısız olan girişimciler ne sıklıkla eski işlerinde kalmış olmayı diler duruma gelirler?

İlgili Yazı :   Yeni yılda mutluluğun 5 sırrı!

Hem tahmin hem de yargılama fikrinin amacı, kararın özelliklerinin analizinize baskın geldiği “iç görünümden” uzaklaşmak. Bunun yerine, kendi spesifik bireysel olayınız yerine benzer olaylarla işe başladığınız “dıştan görünümü” kullanmak isteyebilirsiniz.

Kural #3: Olasılığa dayalı düşünün -ve bazı temel olasılıkları öğrenin.

İlk iki kural hemen uygulanabilir, ancak bu biraz zaman alır. Ama buna değer. Araştırmalar , olasılık üzerine nispeten temel bir eğitimin dahi insanları daha iyi öngörücüler haline getirdiğini ve bazı kavramsal önyargılardan kurtulmalarında yardımcı olduğunu gösteriyor.

Olasılıktan memnun değilseniz, karar verme gücünüzü geliştirmek için bunu öğreneceğiniz 30 dakika ile bir saat arasında bir zaman harcamaktan daha iyi bir yatırım yok. Khan Akademisi’nin yazı tura atmaya girişi ile başlayabilirsiniz.

Olasılıksal düşünebilme yeteneğinizi geliştirmek, ilk iki kuralda size yardımcı olacak. Belirsizliğinizi daha iyi ifade edebilecek ve “Bu genellikle ne sıklıkla gerçekleşir?” sorusu hakkında daha sayılara dayalı düşünebileceksiniz. Üç kural bir aradayken, her birinin tek başına olduklarından çok daha güçlüdür.

Her ne kadar bu kuralların hepsi kullanmaya nispeten hızlı biçimde başlayabileceğiniz şeylerse de, ustalaşmak pratik gerektirir. Hatta, onları bir süre kullandıktan sonra, karar verme yeteneğinizden fazlasıyla emin olabilirsiniz. Büyük karar alıcılar bu kuralları sadece zor bir seçim ile karşı karşıya kaldıklarında dikkate almazlar, tam tersine her zaman bu kurallara başvururlar. Görünüşte kolay kararların bile zor olabileceğinin ve muhtemelen düşündüklerinden daha az şey bildiklerinin farkındalar.

Kaynak : HBR Türkiye

Hakkında Özgür ŞAHİN

Türkiye'nin en büyük kişisel gelişim sitesi olan kendinigelistir.com projesinin sahibidir. 2006 yılından bu yana #kişiselgelişim alanında birçok yeniliği bünyesinde bulundurduğu sitede "beden dili, iletişim teknikleri, başarı hikayeleri, motivasyon teknikleri, özgüven gelişimi" gibi bir çok ana tema üzerine yazar, çizer, karalar, öğretmeye çalışır.

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

x

TAVSİYE

kişisel gelişim ve karıncalar

Kolektif Zeka, Karıncalar ve Kişisel Gelişim

Kişisel gelişimi kendi hayatının odağında önemli bir noktada tutan kişilerin hayatta karakterlerini ...