Anasayfa / Ba┼čar─▒ Yaz─▒lar─▒ / Peki bu kadar beceriksiz adam nas─▒l lider oluyor?

Peki bu kadar beceriksiz adam nas─▒l lider oluyor?

Y├Ânetimlerde kad─▒nlar─▒n yeterince olmamas─▒n─▒n ├╝├ž temel a├ž─▒klamas─▒ var : (1) Yetkin de─čiller; (2) ilgili de─čiller; (3) hem ilgili hem de yetkinler, ancak g├Âr├╝nmez duvarlar─▒ k─▒ram─▒yorlar: Yani kad─▒nlar─▒ iktidar r├╝tbelerine eri┼čmekten al─▒koyan basmakal─▒p ├Ânyarg─▒lara dayal─▒ g├Âr├╝nmez kariyer engellerini a┼čam─▒yorlar. Muhafazakarlar ve ┼čovenistler bunlardan birinci ┼č─▒kk─▒ destekliyor; liberaller ve feministler ├╝├ž├╝nc├╝y├╝ tercih ediyor; ortada bir yerlerde olanlarsa genelde ikinciye meylediyorlar. Peki ya bunlar─▒n hi├žbiri b├╝y├╝k resmi g├Âremiyorsa?

Bana kal─▒rsa, y├Ânetimdeki cinsiyet e┼čitsizli─činin temel nedeni, g├╝ven ve yetkinlik aras─▒ndaki ayr─▒m─▒ yapam─▒yor olu┼čumuz. Yani, biz (genel olarak insanlar) ├Âzg├╝ven i┼čaretlerini genellikle yetkinlik i┼čareti olarak yorumluyoruz. Dolay─▒s─▒yla erkeklerin kad─▒nlardan daha iyi liderler oldu─ču yan─▒lg─▒s─▒na d├╝┼č├╝yoruz. Ba┼čka bir deyi┼čle, s├Âz konusu liderlik oldu─čunda, (ArjantinÔÇÖden Norve├žÔÇÖe; AmerikaÔÇÖdan JaponyaÔÇÖya) erkeklerin kad─▒nlara kar┼č─▒ tek avantaj─▒, kibrin karizma veya cazibe maskesi alt─▒nda d─▒┼čavurumunun genellikle┬áliderlik potansiyeliyle kar─▒┼čt─▒r─▒lmas─▒ ve bu durumun kad─▒nlardan ziyade erkeklerde daha s─▒k vuku bulmas─▒.

Bu d├╝┼č├╝nce, liderleri olmayan gruplar─▒n benmerkezci, kendine a┼č─▒r─▒ g├╝venen ve narsist bireyleri lider olarak se├žmeye do─čal bir e─čilim g├Âsterdi─či bulgusuyla┬áuyumlu. Bu ki┼čilik ├Âzellikleri ise kad─▒n ve erkeklerde ayn─▒ miktarlarda bulunmuyor. Ayn─▒ ┼čekilde Freud, liderli─čin psikolojik s├╝recinin, takip├ži olarak niteleyebilece─čimiz bir grubun kendi narsistik e─čilimlerinin liderinkiyle yer de─či┼čtirmesi yoluyla ger├žekle┼čti─čini ├Âne s├╝r├╝yor. Lidere duyduklar─▒ sevgi, kendilerine besledikleri sevginin k─▒l─▒k de─či┼čtirmi┼č hali oluyor veya kendilerini sevmeyi beceremedikleri i├žin bunun yerine lidere besledikleri sevgiyi koyuyorlar. Freud ┼č├Âyle s├Âyl├╝yor: ÔÇťBa┼čka bir insan─▒n narsistli─či, kendi narsistli─činden feragat edenlere ├žok cazip gelirÔÇŽ Onlar─▒n i├žerisinde bulundu─ču mutluluk haline adeta imreniriz.ÔÇŁ

Ger├žek ┼ču ki d├╝nyan─▒n hemen hemen her yerinde, erkekler kad─▒nlardan daha zeki olduklar─▒n─▒┬ád├╝┼č├╝nme e─čilimi g├Âsterir. Bununla beraber, kibir ve a┼č─▒r─▒ g├╝ven liderlik yetene─čiyle ters orant─▒l─▒d─▒r. Liderlik, y├╝ksek performansl─▒ ekipler kurma ve y├Ânetme, takip├žilerin kendi ki┼čisel g├╝ndemlerini grubun ortak ├ž─▒karlar─▒ u─čruna geri plana atmalar─▒ i├žin onlara ilham verme yetene─či gerektirir. Asl─▒na bak─▒l─▒rsa spor, politika veya i┼č d├╝nyas─▒ndaki en iyi liderler genellikle al├žakg├Ân├╝ll├╝ oluyor. ─░ster do─ču┼čtan deyin, ister ├ževre etkisi deyin, al├žakg├Ân├╝ll├╝l├╝k erkeklerden ziyade kad─▒nlar aras─▒nda daha yayg─▒n bulunuyor. ├ľrne─čin kad─▒nlar duygusal zekada erkeklerden ├╝st├╝n ki bu da m├╝tevaz─▒ davran─▒┼člar─▒n g├╝├žl├╝ bir belirleyicisi. Dahas─▒, 26 k├╝lt├╝rde 23 binden fazla kat─▒l─▒mc─▒yla ki┼čilik ├╝zerindeki cinsiyet farkl─▒l─▒klar─▒na y├Ânelik kantitatif ara┼čt─▒rmalar da kad─▒nlar─▒n erkeklerden daha hassas, d├╝┼č├╝nceli ve al├žakg├Ân├╝ll├╝ oldu─čunu g├Âsteriyor. Muhtemelen sosyal bilimlerde sezgisel kar┼č─▒tl─▒─č─▒ en d├╝┼č├╝k bulgu budur. Ki┼čili─čin karanl─▒k y├╝z├╝ incelendi─činde daha da net bir resim ortaya ├ž─▒k─▒yor: ├ľrne─čin 40 ├╝lkede ve hemen her sekt├Ârden binlerce y├Âneticiyi kapsayan normatif veriler, erkeklerin kad─▒nlardan daha kibirli, daha hileci ve riske meyilli oldu─čunu g├Âsteriyor.

Erkek y├Âneticilerin kurumsal veya politik basamaklarda en tepeye y├╝kselmelerini sa─člayan ayn─▒ psikolojik ├Âzelliklerin asl─▒nda buradan d├╝┼čmelerinden de mesul oldu─čunu g├Âsteren paradoksal ├ž─▒kar─▒mlar bulunuyor. Ba┼čka bir deyi┼čle, i┼či kapmak i├žin gereken, i┼či iyi yapmak i├žin gerekenden sadece farkl─▒ olmakla kalmay─▒p, tam tersini olu┼čturuyor. Sonu├ž olarak, yetkin olmayan ├žok fazla ki┼či y├Ânetime terfi ediyor; hatta yetkin ki┼čiler yerine terfi al─▒yor.

beceriksiz liderler

┼×a┼č─▒rmamak gerekiyor ki ÔÇťlidereÔÇŁ ili┼čkin mitolojik imge, narsizm (Steve Jobs veya Vladimir Putin),psikopatl─▒k (en sevdi─činiz despotun ad─▒n─▒ buraya yaz─▒n), histrionik olma hali (Richard Branson veya┬áSteve Ballmer) veya Makyavelyan ki┼čilikler (herhangi bir politikac─▒) gibi karakter bozukluklar─▒n─▒ i├žerisinde bar─▒nd─▒r─▒yor. As─▒l ├╝z├╝c├╝ olan─▒, bu mitolojik fig├╝rlerin ortalamaya y├Âneticiyi temsil etmiyor olu┼ču de─čil; ortalama y├Âneticinin tam da bu karakter ├Âzellikleri y├╝z├╝nden ba┼čar─▒s─▒z olaca─č─▒d─▒r.

Asl─▒na bak─▒l─▒rsa, gerek siyasette, gerek i┼č d├╝nyas─▒nda ├žo─ču y├Ânetici ba┼čar─▒s─▒z olur. Bu her zaman b├Âyle olmu┼čtur: Ya┼čam s├╝relerine, gelirlerine; destek oranlar─▒na veya vatanda┼člar─▒, ├žal─▒┼čanlar─▒, astlar─▒ veya ├╝yeleri ├╝zerindeki etkilerine bakacak olursak uluslar─▒n, ┼čirketlerin, toplumlar─▒n ve organizasyonlar─▒n ├žo─ču iyi y├Ânetilemiyor. ─░yi liderlik norm de─čil, daima istisna olmu┼čtur.

Dolay─▒s─▒yla, kad─▒nlar─▒n ÔÇťi┼če as─▒lmas─▒naÔÇŁ dair son d├Ânemdeki tart─▒┼čmalar─▒n, bu i┼člevsiz liderlik ├Âzelliklerini benimsemelerine odaklanmas─▒ beni ┼ča┼č─▒rt─▒yor. Evet, ├žo─ču zaman bu insanlar─▒ kendimize lider olarak se├žiyoruz; ama illa ki b├Âyle mi olmas─▒ gerekiyor?

Etkili liderlik i├žin ger├žekten avantajl─▒ ├žo─ču karakter ├Âzelli─čine, y├Ânetim yetene─čiyle di─čerlerini etkilemeyi ba┼čaramayan ki┼čilerde daha yayg─▒n rastlan─▒yor. Bu ├Âzellikle de kad─▒nlar i├žin ge├žerli. ├ťstelik art─▒k kad─▒nlar─▒n erkeklerden daha etkin liderlik stratejileri benimsedi─čine dair ciddi bilimsel kan─▒tlar da bulunuyor. ├çal─▒┼čmalar kapsaml─▒ bir bi├žimde g├Âzden ge├žirildi─činde, en g├Âze ├žarpan─▒ Alice Eagly ve ├žal─▒┼čma arkada┼člar─▒n─▒n ara┼čt─▒rmas─▒: Kad─▒n y├Âneticiler, takip├žileri taraf─▒ndan daha fazla sayg─▒ g├Ârme ve gurur kayna─č─▒ olma e─čilimi g├Âsteriyor; vizyon ileti┼čimini daha etkili bir bi├žimde yap─▒yor; astlar─▒na daha fazla yetki veriyor ve ak─▒l hocal─▒─č─▒ yap─▒yor; sorun ├ž├Âzmeye daha esnek ve yarat─▒c─▒ yakla┼čman─▒n yan─▒nda alt─▒nda ├žal─▒┼čanlar─▒ daha adil ├Âd├╝llendiriyor. Bunlar─▒n t├╝m├╝ ÔÇťd├Ân├╝┼čt├╝r├╝c├╝ liderlikÔÇŁ ├Âzellikleri olarak an─▒l─▒yor. Buna kar┼č─▒n, erkek y├Âneticiler istatiksel olarak astlar─▒yla daha az ba─č kurma e─čilimi g├Âsteriyor; ger├žek performansa ili┼čkin ├Âd├╝llendirmede nispeten daha acemi davran─▒yorlar. Bu bulgular her ne kadar kad─▒nlar─▒n lider olarak se├žilebilmesi i├žin daha yetkin ve kalifiye olmas─▒n─▒ gerektiren bir ├Ârneklem ├Ânyarg─▒s─▒n─▒ yans─▒t─▒yor olsa da, bu ├Ânyarg─▒ ortadan kalkmad─▒k├ža do─črulu─čunu bilemeyiz.

├ľzetleyecek olursak, kad─▒nlar i├žin liderlik pozisyonlar─▒na giden yolun, ├žok kal─▒n bir g├Âr├╝nmez duvarla beraber pek ├žok engelle dolu oldu─čunu inkar edemeyiz. Ancak ├žok daha b├╝y├╝k bir sorun, beceriksiz adamlar─▒n ├Ân├╝nde kariyer engelleri bulunmamas─▒ ve ortalama erke─či, ortalama kad─▒ndan daha beceriksiz bir lider haline getiren psikolojik ├Âzellikleri liderlikle bir tutma e─čilimi g├Âsterildi─či ger├že─čidir. Sonu├ž ise herkesin zarar─▒na; kad─▒nlar yetkinli─či i├žin cezaland─▒r─▒l─▒rken, yetkin olmayan erkekleri ├Âd├╝llendiren patolojik bir sistem.

Yazan : Tomas Chamorro-Premuzic | HarwardBusinessReview

Hakk─▒nda ├ľzg├╝r ┼×AH─░N

T├╝rkiye'nin en b├╝y├╝k ki┼čisel geli┼čim sitesi olan kendinigelistir.com projesinin sahibidir. 2006 y─▒l─▒ndan bu yana #ki┼čiselgeli┼čim alan─▒nda bir├žok yenili─či b├╝nyesinde bulundurdu─ču sitede "beden dili, ileti┼čim teknikleri, ba┼čar─▒ hikayeleri, motivasyon teknikleri, ├Âzg├╝ven geli┼čimi" gibi bir ├žok ana tema ├╝zerine yazar, ├žizer, karalar, ├Â─čretmeye ├žal─▒┼č─▒r.