Son ders!

Ya┼čam─▒m─▒z─▒n belirli noktas─▒nda Hep bir k─▒lavuza ihtiya├ž duymu┼čuzdur. Hatta ├Âyle zamanlar olmu┼čtur ki, ├ževremizdeki kitap├ž─▒lardan ba┼čarmak, nas─▒l ba┼čar─▒l─▒ olurum, mutlu olman─▒n yollar─▒, kazanmak, nas─▒l kazan─▒r─▒m vb kitaplar al─▒p okuyup uygulamaya ├žal─▒┼čm─▒┼č─▒zd─▒r. Faydas─▒n─▒n g├Âr├╝p g├Âr├╝lmedi─či ayr─▒ bir nokta.

Alttaki videoÔÇÖda ya┼čam ve hayata dair ne kadar ders varsa ├Âzetini bulabilirsiniz. ├ľl├╝mc├╝l kanser Hastas─▒ olan, k─▒sa bir ├Âmr├╝ kalmas─▒na ve bunu bilmesine ra─čmen Ya┼čama s─▒k─▒ s─▒k─▒ sar─▒l─▒p mutlu bir ┼čekilde ya┼čama devam eden ve bunu

Adeta ÔÇťSon DersÔÇŁ niteli─činde anlatan, Prof. Randy Pausch var. Prof. Randy Pausch Carnegie Mellon ├ťniversitesiÔÇÖnin ├Â─čretim ├╝yelerinden, evli ve ├╝├ž ├žocuk babas─▒.

Konu┼čman─▒n Metni
Eyl├╝l ay─▒nda Carnegie Mellon ├ťniversitesinde yapt─▒─č─▒m akademik bir gelenek ÔÇťson dersÔÇŁ dedi─čimiz konu┼čma yapaca─č─▒m.
├ľlece─činizi bildi─činiz ve son bir dersiniz kald─▒─č─▒n─▒ varsayal─▒m. ├ľ─črencilerinize ne s├Âylersiniz?
Burada benim g├Ârmezden geldi─čim bir nokta var asl─▒nda; o da bu durumun benim i├žin farazi olmamas─▒. Pankreas kanseriyle m├╝cadele ediyorum. Ameliyat, kemoterapi ve radyasyon terapisinden sonra yine ba┼č g├Âsterdi. Doktorlar yap─▒lacak bir ┼čey kalmad─▒─č─▒n─▒, son bir ka├ž ay─▒m kald─▒─č─▒n─▒ s├Âyliyorlar. ─░┼čte son bilgisayarl─▒ tomografi sonu├žlar─▒m. Pankreas kanseri karaci─čerime yay─▒lm─▒┼č ve neredeyse bir d├╝zine t├╝m├Âr var. Bu durumdan ho┼članm─▒yorum. ├ť├ž k├╝├ž├╝k ├žocu─čum var. D├╝r├╝st olal─▒mÔÇŽ Berbat bir durum. Ama yak─▒nda ├Âlece─čim hususunda yapabilece─čim hi├žbir ┼čey yok.
Filmin sonunu biliyorum. Senaryoyu de─či┼čtiremem ama tad─▒n─▒ ├ž─▒karabilirim.
─░syan etmemi bekliyorduysan─▒z sizi hayal k─▒r─▒kl─▒─č─▒na u─čratt─▒─č─▒m i├žin ├╝zg├╝n├╝m.
Se├žimim ac─▒nacak biri olmak de─čil. Yak─▒nda ├Âlecek olmama ra─čmen fiziksel olarak ├žok g├╝├žl├╝y├╝m. Hatta muhtemelen fiziksel olarak bir├žo─čunuzdan daha g├╝├žl├╝y├╝m.
Bu g├╝nk├╝ konu┼čmam─▒n konusu ├Âl├╝m de─čil. Hayat ve bu hayat─▒n nas─▒l ya┼čanaca─č─▒ÔÇŽ ├ľzellikle ├žocukluk hayallerimiz ve bu hayallerimizi ger├žekle┼čtirmek i├žin neler yapabilece─čimiz. Benim ├žocukluk hayallerim, sizin ├žocukluk hayallerinizÔÇŽ
├çok mutlu bir ├žocukluk ge├žirdim. D├Ân├╝p foto─čraflara bakt─▒─č─▒mda g├╝l├╝msemedi─čim tek bir foto─čraf bile bulamad─▒m. Evet harika bir ├žocukluk ya┼čad─▒m. Hep hayal kurard─▒m. Tam hayal kuracak zamanlarda televizyonu a├ž─▒yorsunuz; insanlar aya ayak bas─▒yor. Her ┼čey m├╝mk├╝n i┼čte bu ruhu hi├žbir zaman kaybetmemeliyiz.
Peki benim ├žocukluk hayallerim nelerdi? ÔÇť Ulusal futbol liginde oynamak, ula┼čamad─▒─č─▒m hayallerimden bir tanesi. ├ľnemli olan, hayallerinize ula┼čamasan─▒z bile bunun i├žin ├žabalarken ├žok ┼čeyler elde etti─činizi bilmek. ├çok sevdi─čim bir s├Âz var; ÔÇťtecr├╝be, istedi─činizi elde edemedi─činizde kazand─▒klar─▒n─▒zd─▒r.ÔÇŁ
Uzun bir s├╝re k├╝├ž├╝kler liginde oynad─▒m. Ola─čan├╝st├╝ bir ko├žum vard─▒. Ko├ž Jim Graham. Tam anlam─▒yla eski toprak. Antrenmandayken beni ├žok zorlard─▒. ÔÇťYanl─▒┼č yap─▒yorsun, ba┼čtan al, tekrar yap, y─▒k─▒l─▒yorsun, hemen ┼čnav ├žekÔÇŁ nefes almadan ge├žen iki saat. Antrenmandan sonra yard─▒mc─▒ ko├žlardan biri gelip ÔÇťko├ž Graham seni ├žok zorlad─▒ ha?..ÔÇŁ ÔÇťevetÔÇŁ dedim. ÔÇťAsl─▒nda bu iyi bir ┼čey seni umursad─▒─č─▒ anlam─▒na geliyor.ÔÇŁ ÔÇťBir i┼či k├Ât├╝ yapt─▒─č─▒nda kimse umursam─▒yorsa senden umudu kesmi┼čler demektir.ÔÇŁ Bu ger├žekten i├žime i┼čledi. ÔÇťBiri sizi iki saat boyunca zorluyorsa daha iyi olman─▒z─▒ istiyor demektir.ÔÇŁ
Ve sonraki hayalim; Walt Disney ─░maginary. Sekiz ya┼člar─▒mda ailem beni KaliforniyaÔÇÖda DisneylandÔÇÖa g├Ât├╝rd├╝. ─░nan─▒lmaz bir deneyimdi. T├╝m oyuncaklar, g├ÂsterilerÔÇŽ i┼čte o g├╝n !.. ÔÇťTanr─▒m!.. i┼čte ben de b├╝y├╝d├╝─č├╝mde bunlar gibi bir ┼čeyler yapmak istiyorum.ÔÇŁ ├ťniversiteden mezun olduktan sonra t├╝m bu b├╝y├╝leyici ┼čeyleri yapan insanlardan biri olmaya ├žal─▒┼čt─▒m. Sevimli bir red mektubu ald─▒m. Y├╝ksek lisanstan sonra tekrar denedim ve red mektuplar─▒n─▒ y─▒llarca saklad─▒m. Ger├žekten ├žok ilham verici. Sonra garip bir ┼čey oldu. ├çal─▒┼čt─▒m ├žok ├žal─▒┼čt─▒m ve gen├ž ya┼čta ├Â─čretim ├╝yesi olup belli ara┼čt─▒rmalarda uzmanla┼čt─▒m. Bu d├Ânemde Disney i├žin anlaml─▒ beceriyi geli┼čtirdim ve oraya girme ┼čans─▒n─▒ yakalad─▒m. T├╝m bunlar─▒ yapan ekibin bir par├žas─▒ oldum. Alaaddinin sihirli hal─▒s─▒ dedi─čimiz bir ┼čey ├╝zerinde ├žal─▒┼čt─▒m. Ger├žekten muhte┼čemdi. Ama bu noktaya gelmem 15 y─▒ldan uzun s├╝rm├╝┼č, defalarca deneme yapm─▒┼čt─▒m. Bu da bana; yolumuzdaki engellerin bir amaca hizmet etti─čini, bizi yoldan ay─▒rmak i├žin de─čil, devam etmeyi ne kadar istedi─čimizi g├Ârmemiz i├žin bu engellerin yolumuzda oldu─čunu anlad─▒m.
├çocukluk hayalleriniz varsa anne baban─▒z─▒n iyi olmas─▒n─▒ tavsiye ediyorum. Ben bu konuda ├žok ┼čansl─▒yd─▒m. Resimde g├Ârd├╝─č├╝n├╝z 70. do─čum g├╝n├╝nde benim annem. Ben de arka planda bulan─▒k yerdeyim. Tamamen geri planda kalm─▒┼č─▒m. Bu da 80. do─čum g├╝n├╝nde babam. Temel prensibi; daima e─člen, e─člence anlay─▒┼č─▒n olsun, meraklan. Bunu hi├ž kaybetme. Babam harika bir adamd─▒. ─░kinci d├╝nya sava┼č─▒nda sava┼čt─▒. Kesinlikle muhte┼čem bir neslin par├žas─▒yd─▒. Ne yaz─▒k ki babam─▒ bir y─▒l ├Ânce kaybettik. Annem babam─▒n e┼čyalar─▒n─▒ elden ge├žirirken ikinci d├╝nya sava┼č─▒nda kazand─▒─č─▒ cesaret madalyas─▒n─▒ buldu. Elli y─▒l s├╝ren evliliklerinde bundan anneme hi├ž bahsetmemi┼čti. B├Âylece babamdan ├žok b├╝y├╝k bir tevazu dersi ald─▒m. S─▒ra ┼čimdi annemde, anne sa├ž─▒n─▒ ├žekti─činizde bile sizi sevendir. Annemle i┼čte b├Âyle bir ili┼čkim vard─▒. Al├žak g├Ân├╝ll├╝l├╝kten bahsetmi┼čken; annem hep bana siper oldu. Doktoram─▒ yaparken ├žok zor s─▒navlardan ge├žerdim. Bir g├╝n eve geldi─čimde, doktora s─▒navlar─▒n─▒n ne kadar zor oldu─čundan ┼čik├óyet edip s─▒zlanmaya ba┼člad─▒m. Kolumu s─▒vazlay─▒p ÔÇťne hissetti─čini biliyoruz. Baban─▒n senin ya┼č─▒nda iken ikinci d├╝nya sava┼č─▒nda Almanlarla sava┼čt─▒─č─▒n─▒ unutma!..ÔÇŁ dedi. Sonunda doktoram─▒ ald─▒─č─▒mda kendimle gurur duyuyordum. Annem beni herkese ┼č├Âyle tan─▒tt─▒. ÔÇťBu benim o─člum. Doktor oldu ama, insanlara yard─▒m edenlerden de─čil.ÔÇŁ Muhtemelen annemle babam─▒n yapt─▒─č─▒ en g├╝zel ┼čey; odam─▒n duvarlar─▒n─▒ boyamama izin vermeleri idi. Bir g├╝n duvarlara resim ├žizmek istedi─čimi s├Âyledim. ÔÇťTamamÔÇŁ dediler. ─░┼čte duvara ├žizdi─čim bir roket ve bir asans├Âr. ─░nekler hemen kendilerini g├Âsterecekler. Evet ikinci derece bir denklem. En g├╝zeli bunu yapmama izin vermi┼člerdi. Kendi geli┼čimimi ve ├Âzg├╝venimi kazanmam─▒ duvar─▒n bozulmam─▒┼č yap─▒s─▒ndan daha ├Ânemli oldu─čunu d├╝┼č├╝nm├╝┼člerdi. Bu a├ž─▒dan bakt─▒klar─▒ i├žin ger├žekten ├žok ┼čansl─▒y─▒m.
Annemler insanlar─▒n e┼čyalar kar┼č─▒s─▒ndaki ├Âneminden de bahsettiler. B├╝y├╝y├╝p ilk arabam─▒ ald─▒─č─▒mda bu parlak ├╝st├╝ a├ž─▒k araba beni ├žok heyecanland─▒rm─▒┼čt─▒. Karde┼čim biraz olsun nefes als─▒n diye her ay bir hafta sonu ye─čenlerim Cristopher ve LauraÔÇÖy─▒ al─▒rd─▒m ve birlikte maceraya at─▒l─▒rd─▒k. O zaman da arabamla hava at─▒yor onlara Randy day─▒n─▒n arabas─▒n─▒ sak─▒n ha kirletmemelerini tembihlerdim. Tabii o s─▒rada kahkahalara bo─čuldular. ├ç├╝nk├╝ bir taraftan da bir ┼či┼če soday─▒ arka koltu─ča d├Âk├╝yordum. ÔÇťNap─▒yorsun?ÔÇŁ diye sorduklar─▒nda bunun sadece bir e┼čya oldu─čunu s├Âyledim. ─░yi ki de b├Âyle yapm─▒┼č─▒m. Cristopher biraz ├╝┼č├╝tm├╝┼čt├╝. Eve giderken arka koltu─ča istifra etti. Parlak yepyeni bir malzemenin ne kadar de─čerli oldu─ču umurumda bile de─čildi. Kesinlikle 8 ya┼č─▒ndaki bir ├žocu─čun sadece ├╝┼č├╝tt├╝─č├╝ i├žin kendini su├žlu hissetmedi─čini bilmek ne kadar g├╝zel de─čil mi?
Bir an ├Ânce kaplan m─▒, goril mi oldu─čunuza karar verseniz iyi olur. Kaplan enerjiktir, iyimserdir, merakl─▒d─▒r, co┼čkuludur ve e─členmeyi bilir. E─členmenin ├Ânemini kesinlikle k├╝├ž├╝msemez. K─▒sa bir s├╝re sonra ├Âlece─čim. Ama bu g├╝n yar─▒n ve geriye ka├ž g├╝n├╝m kald─▒ysa hepsinde mutlu olmay─▒ se├žiyorum. Hayallerinizi ger├žekle┼čtirmek istiyorsan─▒z ba┼čkalar─▒yla ├žal─▒┼č─▒p iyi ge├žinirseniz iyi edersiniz. Bu da b├╝t├╝nl├╝k i├žinde ya┼čaman─▒z anlam─▒na gelir. Uygulamada zorlanaca─č─▒n─▒z basit bir tavsiye; yaln─▒zca do─čruyu s├Âyleyin. ─░kincisi; i┼čleri elinize y├╝z├╝n├╝ze bula┼čt─▒r─▒rsan─▒z ├Âz├╝r dileyin. D├╝nyada ├žok fazla k├Ât├╝ ├Âz├╝r var. ─░yi bir ├Âz├╝r ├╝├ž k─▒s─▒mdan olu┼čur. ÔÇť├╝zg├╝n├╝m, benim hatamd─▒, hatam─▒ nas─▒l d├╝zeltebilirim? ├ço─ču kimse ├╝├ž├╝nc├╝ k─▒sm─▒ atl─▒yor. Samimiyet de buradan anla┼č─▒l─▒yor.
Son olarak; hepinizin hayat─▒n─▒zda sevmedi─činiz, ho┼članmad─▒─č─▒n─▒z ┼čeyler yapan insanlar vard─▒r. Ama g├Ârd├╝m ki, kimse tam anlam─▒yla ┼čeytan de─čil. Yeteri kadar beklerseniz size iyi taraflar─▒n─▒ g├Âsterirler. Bu konuda onlar─▒ h─▒zland─▒ramazs─▒n─▒z, ama sabredebilirsiniz. Minnet g├Âsterin. On y─▒ll─▒k gen├ž bir ├Â─čretim ├╝yesiyken, ara┼čt─▒rma laboratuar─▒mda ├žal─▒┼čan 15 gen├ž vard─▒. Onlar─▒ bir haftal─▒─č─▒na DisneyÔÇÖe g├Ât├╝rd├╝m. Meslekta┼člar─▒m bunun ├žok pahal─▒ya patlam─▒┼č olmas─▒ gerekti─čini s├Âyleyip nas─▒l b├Âyle bir ┼čey yapabildi─čimi sordular. ÔÇťBu ├žocuklar gece g├╝nd├╝z, ben d├╝nyadaki en iyi i┼či yapabileyim diye ├žal─▒┼č─▒yorlar. As─▒l b├Âyle bir i┼či nas─▒l olur da yapamam?ÔÇŁ Minnet duymak ├žok basit ama g├╝├žl├╝ bir ┼čeydir.
Son olarak; ┼čik├óyet etmek ya da s─▒zlanmak bence sorunu ger├žekten ├ž├Âzmez. ─░┼čte Jack Robinson b├╝y├╝kler liginde oynayan ilk siyah. S├Âzle┼čmesinde; ─░nsanlar ona t├╝k├╝rd├╝─č├╝nde ┼čik├óyet etmeyece─čini s├Âyliyor. Jack Robinson gibi mi yoksa sadece birka├ž ay─▒ kalm─▒┼č ben gibi misiniz bilmem ama b├╝t├╝n zaman─▒n─▒z─▒ ┼čik├óyet ederek ya da oyunun tad─▒n─▒ ├ž─▒kararak ge├žirebilirsiniz. Muhakkak ikincisi uzun vadede sizin i├žin daha faydal─▒ olacakt─▒r.
Bunun Carnegie Mellon ├ťniversitesinde verdi─čim derslerin bir par├žas─▒ oldu─čunu s├Âylemi┼čtim. Bu konu┼čmay─▒ ni├žin yapt─▒─č─▒m─▒ s├Âylemem gerekti─čini d├╝┼č├╝n├╝yorum.
Bu konu┼čma sadece ├žocukluk hayallerinizi nas─▒l ger├žekle┼čtirece─činiz ile ilgili de─čil, bundan ├žok daha kapsaml─▒. Hayat─▒n─▒z─▒ nas─▒l ya┼čayaca─č─▒n─▒zla ilgili. Hayat─▒n─▒z─▒ do─čru y├Ânde s├╝rd├╝r├╝rseniz karma gerisini halleder ve hayalleriniz sizi bulur. Do─čru ┼čekilde ya┼čarsan─▒z hayalleriniz sizin olur. Bu kadar ├žok insan─▒n bu dersten faydalanmas─▒ da ├žok g├╝zel ger├žekten ama i┼čin asl─▒ ├╝niversitede de derse gelen 400 ki┼čiye vermedim bu dersi. Bu dersi sadece ├╝├ž ki┼či i├žin yazd─▒m. B├╝y├╝d├╝klerinde izlesinler diyeÔÇŽ Te┼čekk├╝rler. (├ť├ž ├žocu─čunu kastediyor.)

Prof.Randy Pausch 25 temmuz 2008ÔÇÖde pankreas kanserinden ├ľld├╝. Diledi─či gibi, ├žocuklar─▒na Son Dersi B─▒rakt─▒ ve birde ayn─▒ ismi ta┼č─▒yan (The Last Lecture)adl─▒ kitab─▒.

Hakk─▒nda ├ľzg├╝r ┼×AH─░N

T├╝rkiye'nin en b├╝y├╝k ki┼čisel geli┼čim sitesi olan kendinigelistir.com projesinin sahibidir. 2006 y─▒l─▒ndan bu yana #ki┼čiselgeli┼čim alan─▒nda bir├žok yenili─či b├╝nyesinde bulundurdu─ču sitede "beden dili, ileti┼čim teknikleri, ba┼čar─▒ hikayeleri, motivasyon teknikleri, ├Âzg├╝ven geli┼čimi" gibi bir ├žok ana tema ├╝zerine yazar, ├žizer, karalar, ├Â─čretmeye ├žal─▒┼č─▒r.