Pozitif insanların özellikleri denildiğinde akla sürekli gülümsemek, hiçbir şeye üzülmemek veya her olayın iyi tarafını bulmak gelebilir. Oysa günlük yaşamda daha yapıcı bir yaklaşım geliştirmek, zor duyguları yok saymayı gerektirmez.
Üzülebilir, yorulabilir ve hayal kırıklığı yaşayabilirsiniz. Bunlar sizi “negatif bir insan” yapmaz. Önemli olan, yaşadığınız duyguları fark ederken koşullarınızı nasıl değerlendirdiğiniz ve mümkün olduğunda hangi adımları attığınızdır.
Kısaca
Pozitif olmak, her şeyin iyi olduğunu söylemek değildir. Güçlükleri kabul ederken seçenekleri görebilmek, destek istemek ve kontrol edebildiğiniz alanlarda hareket edebilmektir. Aşağıdaki liste bir kişilik testi değil, günlük yaşamda çalışılabilecek davranışlar rehberidir.
Pozitif İnsan Ne Demek?
Günlük dilde pozitif insan; umutlu, yapıcı ve çevresiyle destekleyici ilişkiler kuran kişi için kullanılır. Ancak insanlar her durumda aynı şekilde davranmaz. İş hayatında çözüm odaklı olan biri, özel yaşamındaki bir belirsizlik karşısında zorlanabilir.
Bu nedenle kendinizi veya başkalarını değişmez etiketlerle değerlendirmek yerine belirli davranışlara bakmak daha yararlıdır. “Ben pozitif değilim” demek yerine “Zorlandığımda hangi yaklaşımımı değiştirebilirim?” diye sorabilirsiniz.
Pozitif İnsanların Özellikleri: Geliştirilebilir 15 Davranış
1. Zor Duygularını Fark Ederler
Yapıcı bir yaklaşım, hissettiğiniz şeyi tanımakla başlayabilir. “Üzülmemeliyim” yerine “Bu olay beni üzdü” diyebilmek, durumunuzu daha açık anlatır. Duygunuzu kabul etmek, yaşananı onaylamak veya hiçbir şey yapmadan beklemek değildir.
2. Gerçeklerle Beklentilerini Ayırırlar
Bir şeyin olmasını istemek ile olacağına dair bilgi sahibi olmak farklıdır. Örneğin, iyi geçmesini umduğunuz bir görüşmeye hazırlanırken zor soruları da düşünmek, umudunuzu kaybetmek değil gerçekçi hazırlık yapmaktır.
3. Kontrol Edebildikleri Alanı Belirlerler
Başkalarının kararlarını veya geçmişte yaşananları her zaman değiştiremezsiniz. Buna karşılık hazırlığınızı, iletişim biçiminizi veya sonraki başvurunuzu düzenleyebilirsiniz. “Ben ne yapabilirim?” sorusu, sorumluluğunuzu sınırlarıyla görmenize yardımcı olabilir.
4. Sorunu Küçük Adımlara Bölerler
“Her şeyi düzeltmeliyim” düşüncesi yerine ilk yapılabilir işi seçerler. Ertelenmiş bir projede bütün dosyayı tamamlamak yerine taslağı hazırlamakla başlayabilirsiniz. Küçük adım, sorunun küçük olduğu anlamına gelmez; başlangıcı yönetilebilir kılar.
5. Kendilerine Destekleyici Bir Dille Yaklaşırlar
Bir hata yaptığınızda kendinizi bütünüyle yetersiz ilan etmek yerine davranışınızı değerlendirin. “Burada hazırlığım eksikti; sonraki sefer neyi değiştirebilirim?” diye sorabilirsiniz. Bu yaklaşımı geliştirmek için öz şefkat nedir? rehberimizi inceleyebilirsiniz.
6. Gerektiğinde Sınır Koyarlar
Yapıcı olmak, her talebe evet demek değildir. Zamanınız veya kapasiteniz uygun değilse bunu açıkça belirtebilirsiniz. “Bugün bu işi üstlenemem; yarın değerlendirebilirim” gibi bir cümle, hem sınırınızı hem de mümkün olan seçeneği anlatır.
7. İyi Giden Şeyleri de Görürler
Sorunları fark etmek kadar işe yarayan noktaları görmek de önemlidir. Günün sonunda yalnızca eksikleri değil, tamamladığınız bir işi veya destek gördüğünüz bir anı da hatırlayın. Bu, zorlukların önemini azaltmak zorunda değildir.
8. Destek İstemeyi Bilirler
Her sorunu tek başına çözmeye çalışmak zorunda değilsiniz. Bir arkadaşınıza danışmak, iş arkadaşınızdan yardım istemek veya uygun bir uzmana başvurmak seçenekler arasındadır. Destek ihtiyacını fark etmek, kişisel bir başarısızlık değildir.
9. Sonuçlardan Öğrenmeye Çalışırlar
Bir girişim beklediğiniz gibi sonuçlanmadığında yalnızca “Olmadı” demekle kalmayın. Hangi adımın işe yaradığını, hangi bilginin eksik olduğunu ve bir sonraki denemede neyi değiştireceğinizi belirleyin. Başarılarınız da incelenmeye değerdir.
10. Başkalarını Dinlemeye Alan Açarlar
Birisi zorlandığını anlattığında hemen “İyi tarafından bak” demek yerine ne yaşadığını dinleyin. “Şu an dinlememi mi, birlikte çözüm düşünmemizi mi istersin?” diye sormak, ihtiyacını anlamak için bir başlangıç olabilir.
11. Tek Bir Olumsuz Olayla Genelleme Yapmazlar
Bir görüşmenin kötü geçmesi, bütün görüşmelerinizin kötü geçeceğini göstermez. Belirli bir sonucu, hayatınızın tamamı hakkında hükme dönüştürmeden inceleyin. Yeni bilgiye ve farklı bir deneyime yer bırakın.
12. Kendilerini Sürekli Başkalarıyla Yarıştırmazlar
Başkalarının görünür sonuçları, bütün koşullarını göstermez. Kendi gelişiminizi değerlendirirken başlangıç noktanıza, kaynaklarınıza ve önceliklerinize de bakın. Bir başkasının hızını kendi değerinizin ölçüsü hâline getirmeyin.
13. Dinlenmeye ve Keyif Veren Uğraşlara Yer Açarlar
Her boşluğu işle doldurmak zorunda değilsiniz. Koşullarınıza uygun bir mola, sevdiğiniz bir uğraş veya yakınınızla geçirilen zaman günlük yaşamınıza alan açabilir. Dinlenmeyi yalnızca bütün işler bitince hak edilen bir ödül gibi görmeyin.
14. Hedeflerini Koşullara Göre Düzenlerler
Bir hedefin süresini veya yöntemini değiştirmek, ondan vazgeçmek anlamına gelmeyebilir. Önceliklerinizi gözden geçirip ulaşılabilir adımlar belirleyin. Bunun için hedef belirleme yöntemleri rehberimizden yararlanabilirsiniz.
15. Umutlarını Somut Bir Adımla Desteklerler
“Daha iyi olabilir” düşüncesini bir davranışa bağlayın. Bir görüşme planlamak, bilgi toplamak veya küçük bir deneme yapmak seçenek olabilir. Sonucu garanti edemezsiniz; ancak kendi katkınızı daha görünür hâle getirebilirsiniz.
Gerçekçi İyimserlik ile Zoraki Pozitiflik Arasındaki Fark
Gerçekçi iyimserlik, güçlüğü kabul ederken olasılıkları da değerlendirmektir. Zoraki pozitiflik ise kişinin zor duygularını ifade etmesine alan bırakmadan iyi hissetmesini bekleyen bir tutuma dönüşebilir.
- Zoraki yaklaşım: “Bunu düşünme, her şey harika olacak.”
- Daha destekleyici yaklaşım: “Bunun zor olduğunu görüyorum. Şu an neye ihtiyacın var?”
- Zoraki yaklaşım: “Böyle hissetmemeliyim.”
- Daha gerçekçi yaklaşım: “Şu an böyle hissediyorum. Kendime nasıl destek olabilirim?”
Duygu ve düşünceleri yargılamadan kabul etmeyi inceleyen bir araştırmada, kabul eğilimi ile daha iyi psikolojik sağlık arasında ilişki bulunmuştur. Bu bulgu, sürekli olumlu hissetmek gerektiği düşüncesini desteklemez; herkes için aynı sonucu garanti eden bir yöntem de sunmaz.
Kaynak: Duygu ve düşünceleri kabul etme üzerine araştırma – PubMed.
Pozitif Bir Yaklaşım Geliştirmeye Nereden Başlanır?
On beş davranışın tamamını aynı anda uygulamaya çalışmayın. Şu anki ihtiyacınıza uygun birini seçin. Örneğin, kendinizi çok eleştiriyorsanız kullandığınız dili; sürekli fazla sorumluluk alıyorsanız sınırlarınızı gözlemleyin.
Bugün deneyin: Üç kısa not
- Gerçek: Bugün beni zorlayan ne oldu?
- Kaynak: Bana yardımcı olan ne veya kim vardı?
- Adım: Yarın kontrolümde olan hangi küçük şeyi yapabilirim?
Bu çalışma bir başarı sınavı değildir. Bazı günler çözüm aramak yerine dinlenmeye veya destek almaya ihtiyaç duyabilirsiniz. Zorluklar karşısında esnek kalmak üzerine psikolojik dayanıklılık rehberimizi
okuyabilirsiniz.
Pozitif İnsanlar Hakkında Sık Sorulan Sorular
Pozitif insanlar hiç üzülmez mi?
Üzülürler. Umutlu ve yapıcı bir yaklaşım, zor duyguları yaşamamak anlamına gelmez. Bir insan farklı dönemlerde farklı tepkiler gösterebilir.
Pozitif insan olmak öğrenilebilir mi?
Dinlemek, sınır koymak, seçenekleri değerlendirmek ve destek istemek gibi davranışlar üzerinde çalışılabilir. Ancak herkese uyan tek bir yöntem veya kesin bir değişim süresi yoktur.
Pozitif düşünmek her sorunu çözer mi?
Hayır. Maddi koşullar, sağlık, ilişkiler ve çevresel etkenler de yaşamı etkiler. Yapıcı düşünmek bazı seçenekleri görmeye yardımcı olabilir; somut desteğin veya gerekli müdahalelerin yerini tutmaz.
Olumsuz konuşan herkesten uzaklaşmalı mıyım?
Bir kişinin zor bir dönem yaşaması ile sürekli incitici davranması farklıdır. Tek bir duyguya göre etiketlemek yerine ilişkinin bütününü, karşılıklı saygıyı ve ihtiyaç duyduğunuz sınırları değerlendirin.
Her Gün İyi Hissetmek Zorunda Değilsiniz
Daha pozitif bir yaklaşım, hayatı olduğundan kolay göstermek değil; zorlukların yanında kaynakları ve seçenekleri de görebilmektir.
Bugün kendinize şu soruyu sorabilirsiniz: “Yaşadığımı inkâr etmeden, kendime ve çevreme nasıl daha yapıcı yaklaşabilirim?” Cevap bazen küçük bir adım, bazen açık bir sınır, bazen de yardım istemek olabilir.
Editoryal not: Bu sayfanın önceki sürümünde Yeşim Buyurgan imzasıyla yayımlanan bir yazı yer alıyordu. Önceki yazar kaydı korunmuştur. Yukarıdaki rehber, kendinigelistir.com için yeniden yazılmış; günlük örnekler, araştırma kaynağı ve sık sorulan sorularla geliştirilmiştir.
