Anasayfa / Ki┼čisel ─░maj / Hassasiyetinizi y├Ânetebiliyor musunuz?

Hassasiyetinizi y├Ânetebiliyor musunuz?

Hassas olmak ├žo─čunlukla insan─▒ zay─▒f g├Âsteren bir ├Âzellik olarak alg─▒lan─▒yor. San─▒lan─▒n aksine, do─čru y├Ânetildi─činde hassasiyet fayda bile sa─čl─▒yor. Peki bunun i├žin ne yap─▒lmas─▒ gerekiyor? Hi├ž a┼č─▒r─▒ hassas davranmakla ele┼čtirildi─čin oldu mu?┬áHakl─▒ veya haks─▒z, kad─▒nlar─▒n bu damgay─▒ yeme oran─▒ erkeklere yasla ├žok daha y├╝ksek; belki de a─člamaya daha e─čilimli olduklar─▒ i├žin. (Y├╝ksek seviyedeki testosteron hormonunun g├Âzya┼č─▒ ├╝retimini engelledi─či biliniyor.) Yine de hassasiyet dedi─čimiz ┼čey, s─▒k s─▒k g├Âzya┼č─▒ d├Âkmekten ├žok daha fazlas─▒n─▒ ifade ediyor. ├ťstelik derin biyolojik ve sosyal k├Âkleri var.

Anne ve babana nas─▒l bir ├žocuk oldu─čunu sormakla i┼če ba┼člayabilirsin: Utanga├ž veya giri┼čken, sakin ya da sulug├ÂzÔÇŽ Alaca─č─▒n cevap, ÔÇťb├╝y├╝m├╝┼č senÔÇŁin yo─čun duygularla ba┼č etmekte neden bu kadar zorland─▒─č─▒ ya da tam tersine her ┼čeyi oluruna b─▒rakt─▒─č─▒ konusunda ayd─▒nlat─▒c─▒ olabilir.

Stanford ├ťniversitesiÔÇÖnde anksiyete ve duygu d├╝zenlemesi ├╝zerine ├žal─▒┼čmalar yapan Psikolog Anett Gyurak, ÔÇťHer insan kendine has bir miza├žla, genlerine dayanan belli bir ki┼čilikle do─čarÔÇŁ diyor. Ve hassasiyetle g├╝├žl├╝ bir ┼čekilde ba─člant─▒l─▒ olan bir gen bulunuyor.

Ancak sahip oldu─čun DNA, hik├óyenin sadece yar─▒s─▒. Yeti┼čtirilme ┼čeklin ve b├╝y├╝d├╝─č├╝n ├ževre de duygusal prototipine b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de katk─▒da bulunuyor. En nihayetinde duygular─▒nla olan ili┼čki bi├žimini, do─ča ve b├╝y├╝t├╝lme ┼čeklin ortak bir ├žal─▒┼čmayla belirliyor. Diyelim ki genlerin do─ču┼čtan a┼č─▒r─▒ hassas olaca─č─▒n ┼čekilde kodlanm─▒┼č ve olduk├ža kaotik, duygular─▒n─▒ a├ž─▒─ča vurmaya pek fazla f─▒rsat bulamad─▒─č─▒n bir ortamda b├╝y├╝d├╝n. ─░┼čte b├Âyle bir mizansen, hassas k├Âklerini bilin├žd─▒┼č─▒ bir ┼čekilde bast─▒rmana sebep olabiliyor.

Duygular─▒n─▒ Serbest B─▒rak

Eskiden, ├Âzellikle de d─▒┼ča d├Ân├╝k ve tuttu─čunu koparan insanlar─▒n ├Âd├╝llendirildi─či k├╝lt├╝rlerde, duygular─▒n─▒ bast─▒rmak, hatta onlar yokmu┼č gibi davranmak, ├Ânemli bir ba┼čar─▒ ├Âl├ž├╝t├╝ kabul edilirdi. Zaman i├žinde yap─▒lan ara┼čt─▒rmalar, hassasiyetin her zaman zay─▒fl─▒k demek olmad─▒─č─▒n─▒ g├Âsterdi. Her ┼čeyden ├Ânce, hassas bir ki┼čilik hayat kurtar─▒c─▒ olabiliyor. Gyurak, ÔÇťE─čer yararlar─▒ olmasayd─▒, bu ├Âzellik gen havuzunda hayatta kalamazd─▒. Hassas insanlar daha dikkatli ve tehlikelere kar┼č─▒ daha uyan─▒k olurÔÇŁ diyor.

The Emotionally Intelligent Manager kitab─▒n─▒n yazarlar─▒ndan Doktor David Caruso ise, duygular─▒n ayn─▒ zamanda iyi bir bilgi kayna─č─▒ oldu─ču g├Âr├╝┼č├╝nde: ÔÇťBu da insanlar─▒n anlay─▒┼čl─▒ ve a├ž─▒k g├Âr├╝┼čl├╝ olmas─▒n─▒ sa─čl─▒yor.ÔÇŁ Hassasiyet geni ta┼č─▒yanlar, komplike kararlar alma konusunda daha ba┼čar─▒l─▒; ├Âzellikle de b├╝y├╝k bir kazan├ž veya kay─▒pla sonu├žlanabilecek kararlar s├Âz konusuysaÔÇŽ Diyelim ki ┼čehir de─či┼čtirmeni gerektiren bir i┼č teklifi ald─▒n. Sadece beyninle d├╝┼č├╝nmeyip, duygular─▒na da odaklan. B├Âyle yaparsan karar s├╝reci daha duygusal ge├žebilir ancak alaca─č─▒n karar daha iyi ├Âl├ž├╝l├╝p bi├žilmi┼č olacakt─▒r.

hassasiyet-yonetimi

Konu┼čma yaparken de bu ├Âzelli─čini kullanabilirsin. Oregon ├ťniversitesi Psikoloji B├Âl├╝m├╝ÔÇÖnden emekli Profes├Âr Mary Rothbart, hassas insanlar─▒n di─čerlerinin duygular─▒n─▒n daha fazla fark─▒nda oldu─čunu ve onlarla empati kurdu─čunu s├Âyl├╝yor. Dinleyicilerin beden dilindeki de─či┼čiklikler, ne zaman anlatt─▒─č─▒n ┼čeye devam etmen ya da konuyu de─či┼čtirmen gerekti─či hakk─▒nda sana ipucu verebilir. (Dinleyici sensen, duygular─▒na kulak ver. The Highly Sensitive Person kitab─▒n─▒n yazar─▒ Psikolog Elaine Aron, ÔÇťDuygusal insanlar olaylar─▒ enine boyuna de─čerlendirdi─či i├žin di─čerlerinin g├Âz├╝nden ka├žabilecek ince noktalar─▒ yakalayabilirÔÇŁ diyor.)

Ne Zaman (ve Nas─▒l) Sertle┼čmelisin?

Elbette her durumda hassas y├Ân├╝n├╝ devreye sokmamal─▒s─▒n. Stresli oldu─čun bir g├╝n i┼č yerinde a─člamak, di─čerlerine a┼č─▒r─▒ dramatik veya zay─▒f birisi oldu─čunu d├╝┼č├╝nd├╝rebilir. Ya da i┼č arkada┼člar─▒n─▒n seninle ilgili fikirleri konusunda saplant─▒l─▒ olmak, performans─▒n─▒ etkileyebilir. Florida State ├ťniversitesiÔÇÖnden Psikolog Brad Schmidt, ÔÇťBaz─▒ insanlar di─čerlerinin kendi hakk─▒nda neler d├╝┼č├╝nd├╝─č├╝n├╝ ├žok fazla ├Ânemser, bu y├╝zden durmaks─▒z─▒n kendine destek ararÔÇŁ diyor.

GyurakÔÇÖa g├Âre, hassasiyetin h├ókim oldu─ču davran─▒┼č bi├žimleri duygusal ili┼čkilerde de zorluk yaratabiliyor. Hassas insanlar reddedildi─činde a┼č─▒r─▒ tedirgin, endi┼čeli, i├žine kapan─▒k, sinirli veya ├╝zg├╝n olabiliyor. Hatta bunu rahats─▒z edici ve dayan─▒lmaz bir noktaya gelene dek s├╝rd├╝r├╝yor. Bu sebeple, bu t├╝r insanlar genellikle daha s─▒k ayr─▒l─▒k ya┼č─▒yor. Erkek arkada┼č─▒n─▒n bir hareketi sinirlerini fazla bozarsa, sessizlik yemini etmek ya da seni art─▒k sevmedi─či d├╝┼č├╝ncesine kap─▒lmak gibi u├ž noktalara gitmemeye ├Âzen g├Âster. Caruso, endi┼čeli biri oldu─čun i├žin kendine ac─▒mas─▒z davranmaman gerekti─čini de hat─▒rlat─▒yor. Yapman gereken, duygular─▒n─▒ kabul edip kontrol alt─▒nda tutmak.Bunun i├žin ├Ânerilerimize g├Âz at:

Tetikleyicilerden Ka├ž─▒n

Duygusal bir film izlemek bile seni g├╝n boyu duygusall─▒─ča s├╝r├╝kl├╝yorsa, iyimser olmak istedi─činde bu t├╝r filmler izleme. Ya da sana duygusal ├ž├Âk├╝nt├╝ ya┼čatan olaylar─▒ dikkatle takip et. Mesela daha ├Ânce bir arkada┼č─▒n─▒n ofisinde onunla dertle┼čirken a─člad─▒ysan, oraya gitmenin g├Âzya┼č─▒ kanallar─▒n─▒ bir kez daha tetikleyebilece─čini hesaba kat ve arkada┼č─▒na ba┼čka bir yerde bulu┼čmay─▒ teklif et.

Prova Yap

Seni duygusalla┼čt─▒rsa bile ka├žamayaca─č─▒n baz─▒ durumlar vard─▒r. Schmidt b├Âyle durumlar─▒ ├Ânceden prova etmeni tavsiye ediyor. Mesela aile toplant─▒s─▒nda annenin seni ele┼čtirece─čini biliyorsan, oraya gitmeden ├Ânce bir arkada┼č─▒nla birlikte sahneyi canland─▒r ve nas─▒l davranaca─č─▒n─▒ prova et. Sahneye birka├ž kez maruz kald─▒ktan ve ba┼čar─▒l─▒ tepkiler verdikten sonra, olay ger├žekle┼čti─či zaman kendini daha az k─▒r─▒lgan hissedeceksin.

Beklemede Kal

Patronun sana daha ├žok yetki devretmen gerekti─čini s├Âyl├╝yor ve sen sadece olumsuz kelimeleri duyuyorsun. Ne kadar sa├žma g├Âr├╝n├╝rse g├Âr├╝ns├╝n, sana sald─▒r─▒ld─▒─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝nd├╝─č├╝nde hat─▒rlamak ├╝zere zihninde bir soru listesi yap: Ger├žek amac─▒ ne? Bahsetti─či ┼čey benim ┼čahs─▒mla m─▒, yoksa i┼čimle mi ilgili? GyurakÔÇÖa g├Âre, bir anl─▒─č─▒na bile rasyonel d├╝┼č├╝nebilen insanlar, duygular─▒n─▒ ├ževresindekilerden gizlemeyi ba┼čarabiliyor.

Havay─▒ Hafiflet

Hassas ki┼čili─čin, hem olumlu, hem de olumsuz tepkiler vermene neden olabilir. Duygusal y├Ân├╝n a─č─▒r bas─▒yorsa, yarad─▒l─▒┼č bi├žiminin avantaj─▒n─▒ kullan ve kendini k├Ât├╝ hissetti─čin zamanlarda ya┼čam enerjisi y├╝ksek bir ak─▒l hocas─▒yla sohbet et. Biraz motivasyon herkese iyi gelir. Hassas ruhlar─▒ ise uzun bir d├Ânem idare edebilir.

Kaynak: womenshealth.com.tr

Hakk─▒nda ├ľzg├╝r ┼×AH─░N

T├╝rkiye'nin en b├╝y├╝k ki┼čisel geli┼čim sitesi olan kendinigelistir.com projesinin sahibidir. 2006 y─▒l─▒ndan bu yana #ki┼čiselgeli┼čim alan─▒nda bir├žok yenili─či b├╝nyesinde bulundurdu─ču sitede "beden dili, ileti┼čim teknikleri, ba┼čar─▒ hikayeleri, motivasyon teknikleri, ├Âzg├╝ven geli┼čimi" gibi bir ├žok ana tema ├╝zerine yazar, ├žizer, karalar, ├Â─čretmeye ├žal─▒┼č─▒r.